Mục lục [Ẩn]
- 1. Quản lý đội ngũ bán hàng là gì?
- 1.1. Quản trị lực lượng bán hàng gồm những chức năng nào?
- 1.2. Ai là người quản lý đội ngũ bán hàng?
- 1.3. Quản lý đội ngũ bán hàng khác gì xây dựng đội ngũ và quản lý từng nhân viên?
- 1.4. Vì sao doanh nghiệp cần quản lý đội sale bài bản?
- 2. Cách quản lý đội sale hiệu quả: 7 bước quản lý đội ngũ bán hàng
- Bước 1: Thiết kế cơ cấu đội và phân vai rõ ràng
- Một quản lý nên phụ trách bao nhiêu nhân viên sale?
- Bước 2: Giao chỉ tiêu và phân bổ khách hàng, địa bàn
- Bước 3: Chuẩn hóa quy trình bán hàng chung cho cả đội
- Bước 4: Thiết lập nhịp quản trị ngày, tuần, tháng
- Bước 5: Đo lường bằng chỉ số dẫn dắt và chỉ số kết quả
- Ví dụ tính ngược từ chỉ tiêu doanh thu
- Bước 6: Huấn luyện theo từng nhóm năng lực
- Bước 7: Tạo động lực và giữ chân người giỏi
- 3. Dùng công cụ nào để quản lý đội ngũ bán hàng?
- 3.1. CRM để quản lý khách hàng và pipeline của cả đội
- 3.2. Ứng dụng quản lý sale thị trường (SFA, DMS)
- 3.3. Dashboard và báo cáo tự động
- 3.4. AI hỗ trợ huấn luyện và phân tích
- 4. Người quản lý đội ngũ bán hàng cần những kỹ năng gì?
- 4.1. Lập kế hoạch và ra quyết định bằng số liệu
- 4.2. Huấn luyện và phản hồi
- 4.3. Giao tiếp và trao quyền
- 4.4. Xử lý xung đột trong đội
- 4.5. Làm gương và giữ kỷ luật
- 5. Quản lý đội ngũ bán hàng khác nhau thế nào theo mô hình kinh doanh?
- 5.1. Cửa hàng và chuỗi bán lẻ
- 5.2. Đội sale thị trường
- 5.3. Đội B2B và inside sales
- 5.4. Ngành có đặc thù riêng
- 6. Làm sao để đội ngũ bán hàng vận hành không phụ thuộc chủ doanh nghiệp?
- 6.1. Dấu hiệu đội sale đang phụ thuộc chủ doanh nghiệp
- 6.2. Lộ trình chuyển giao quyền quản lý trong 90 ngày
Quản lý đội ngũ bán hàng là việc tổ chức, giao chỉ tiêu, huấn luyện và tạo động lực để cả đội sale đạt doanh số đều đặn. Làm bài bản cần đi đủ 7 bước, từ cơ cấu đội đến lương thưởng. Cùng Trường Doanh nhân HBR tìm hiểu cách làm chi tiết ngay sau đây.
Điểm qua nội dung chính của bài:
- Quản lý đội ngũ bán hàng là gì và quản trị lực lượng bán hàng gồm những chức năng nào.
- 7 bước quản lý đội sale hiệu quả, kèm bảng nhịp họp, bảng KPI đội sale và ví dụ tính chỉ tiêu.
- Công cụ và kỹ năng quản lý đội ngũ bán hàng người quản lý cần có.
- Cách quản lý khác nhau ở cửa hàng, đội sale thị trường và đội B2B.
- Cách để đội bán hàng vận hành không phụ thuộc chủ doanh nghiệp.
1. Quản lý đội ngũ bán hàng là gì?
Quản lý đội ngũ bán hàng là quá trình tổ chức, dẫn dắt và kiểm soát cả đội sale để đạt mục tiêu doanh số chung. Người quản lý không trực tiếp bán thay đội. Họ thiết kế cách cả đội làm việc, đo kết quả và giúp từng người bán tốt hơn.
Để hiểu đúng khái niệm, bạn cần nắm bốn ý sau:
- Quản trị lực lượng bán hàng gồm những chức năng nào
- Ai là người quản lý đội ngũ bán hàng
- Quản lý đội ngũ khác gì xây dựng đội ngũ và quản lý từng nhân viên
- Vì sao doanh nghiệp cần quản lý đội sale bài bản
1.1. Quản trị lực lượng bán hàng gồm những chức năng nào?
Trong giáo trình, quản lý đội ngũ bán hàng thường được gọi là quản trị lực lượng bán hàng (sales force management). Quản trị lực lượng bán hàng gồm năm chức năng nối tiếp nhau, lặp lại theo từng kỳ kinh doanh.
- Thiết kế lực lượng bán: Xác định quy mô đội, cơ cấu theo địa bàn, sản phẩm hoặc nhóm khách hàng.
- Tuyển chọn: Tìm đúng người cho từng vị trí bán hàng.
- Huấn luyện: Đào tạo kiến thức sản phẩm, quy trình và kỹ năng bán.
- Tạo động lực: Dùng lương, thưởng, hoa hồng và ghi nhận để đội làm hết sức.
- Giám sát và đánh giá: Theo dõi hoạt động, đo kết quả và điều chỉnh kịp thời.
Năm chức năng này là khung lý thuyết. Phần 2 sẽ biến chúng thành 7 bước quản lý đội ngũ bán hàng cụ thể theo ngày, theo tuần.
1.2. Ai là người quản lý đội ngũ bán hàng?
Người quản lý đội ngũ bán hàng có nhiều tên gọi tùy quy mô doanh nghiệp. Ba chức danh phổ biến là Sales Manager, Sales Team Leader và Sales Supervisor. Trong tiếng Việt, đó là trưởng phòng kinh doanh, trưởng nhóm kinh doanh và giám sát bán hàng.
- Sales Manager: Chịu trách nhiệm doanh số của cả phòng, thường quản lý qua các trưởng nhóm.
- Sales Team Leader: Trực tiếp dẫn một nhóm nhỏ, vừa bán vừa kèm cặp thành viên.
- Sales Supervisor: Hay gặp ở bán lẻ và sale thị trường, giám sát việc thực hiện tại điểm bán hoặc trên tuyến.
Ở doanh nghiệp nhỏ, chủ doanh nghiệp thường kiêm luôn việc quản lý đội nhóm bán hàng. Đây là điểm bắt đầu của nhiều vấn đề được phân tích ở phần 6.
1.3. Quản lý đội ngũ bán hàng khác gì xây dựng đội ngũ và quản lý từng nhân viên?
Ba khái niệm này hay bị dùng lẫn, nhưng mỗi khái niệm trả lời một câu hỏi khác nhau. Bảng dưới đây giúp bạn phân biệt nhanh.
| Tiêu chí | Xây dựng đội ngũ bán hàng | Quản lý từng nhân viên | Quản lý đội ngũ bán hàng |
|---|---|---|---|
| Câu hỏi chính | Đội cần những ai, tuyển thế nào? | Người này làm tốt chưa, cần giúp gì? | Cả đội có đạt chỉ tiêu đều đặn không? |
| Thời điểm | Một lần, khi lập hoặc mở rộng đội | Liên tục, theo từng người | Liên tục, theo nhịp ngày, tuần, tháng |
| Công cụ chính | Sơ đồ tổ chức, mô tả công việc, tuyển dụng | Họp 1-1, đánh giá cá nhân | Chỉ tiêu, quy trình, nhịp họp, KPI, lương thưởng |
| Ví dụ | Mở thêm nhóm sale cho tỉnh mới | Kèm một bạn mới hay bỏ cuộc gọi | Đội 8 người hụt chỉ tiêu quý vì thiếu khách mới |
Nếu đội của bạn chưa hình thành, hãy bắt đầu với bài xây dựng đội ngũ bán hàng chuyên nghiệp. Nếu bạn cần mẹo làm việc với từng người, bài cách quản lý nhân viên kinh doanh của HBR sẽ phù hợp hơn. Bài viết này tập trung vào phần vận hành cả đội.
1.4. Vì sao doanh nghiệp cần quản lý đội sale bài bản?
Người quản lý quyết định phần lớn hiệu quả của đội. Theo báo cáo State of the American Manager của Gallup, người quản lý chiếm ít nhất 70% mức chênh lệch về độ gắn kết giữa các nhóm. Nói cách khác, độ gắn kết của một đội phụ thuộc chủ yếu vào người dẫn đội. Cùng một chính sách công ty, đội có người quản lý tốt thường làm việc hết sức hơn hẳn.
Khi quản lý đội sale không bài bản, doanh nghiệp thường gặp ba vấn đề:
- Doanh số lên xuống thất thường: Tháng đạt, tháng hụt mà không ai giải thích được vì sao.
- Phụ thuộc vài người giỏi: Một hoặc hai "sale ngôi sao" gánh phần lớn doanh số của cả đội.
- Người mới nghỉ sớm: Không ai kèm cặp, người mới không ra đơn và rời đi sau vài tháng.
Để hiểu thêm cách thúc đẩy và phát triển đội ngũ sales, bạn có thể xem chia sẻ của Mr. Tony Dzung trong video dưới đây:
2. Cách quản lý đội sale hiệu quả: 7 bước quản lý đội ngũ bán hàng
Cách quản lý đội sale hiệu quả gồm 7 bước, đi từ thiết kế đội đến giữ chân người giỏi. Đây cũng là câu trả lời có hệ thống cho câu hỏi "làm sao để quản lý nhân viên bán hàng". Các bước lặp lại theo mỗi kỳ kinh doanh, không làm một lần rồi thôi.
Bảy bước cụ thể như sau:
- Thiết kế cơ cấu đội và phân vai rõ ràng
- Giao chỉ tiêu và phân bổ khách hàng, địa bàn
- Chuẩn hóa quy trình bán hàng chung cho cả đội
- Thiết lập nhịp quản trị ngày, tuần, tháng
- Đo lường bằng chỉ số dẫn dắt và chỉ số kết quả
- Huấn luyện theo từng nhóm năng lực
- Tạo động lực và giữ chân người giỏi
Bước 1: Thiết kế cơ cấu đội và phân vai rõ ràng
Bước đầu tiên khi quản lý đội ngũ bán hàng là làm rõ cơ cấu. Cơ cấu trả lời câu hỏi ai phụ trách khách nào, sản phẩm nào và báo cáo cho ai. Thiếu cơ cấu rõ, sale tranh khách của nhau và khách quan trọng lại không ai chăm.
Bốn cách chia đội phổ biến:
- Theo địa bàn: Mỗi người hoặc mỗi nhóm phụ trách một khu vực, hợp với sale thị trường, phân phối.
- Theo sản phẩm: Mỗi nhóm bán một dòng sản phẩm, hợp với doanh nghiệp có sản phẩm kỹ thuật khác nhau.
- Theo nhóm khách hàng: Tách khách doanh nghiệp lớn, khách nhỏ, khách cá nhân, hợp với B2B.
- Theo giai đoạn bán: Một nhóm tìm khách, một nhóm chốt đơn, một nhóm chăm sóc khách cũ.
Bạn có thể tham khảo các mẫu sơ đồ tổ chức phòng kinh doanh để chọn cách chia phù hợp quy mô.
Một quản lý nên phụ trách bao nhiêu nhân viên sale?
Không có con số chung cho mọi ngành. Cách tính thực tế là dựa trên quỹ thời gian người quản lý dành cho đội mỗi tuần.
Ví dụ minh họa với số giả định: quản lý dành 15 giờ mỗi tuần cho kèm cặp. Mỗi sale đã vững cần khoảng 1,5 giờ (30 phút họp 1-1 và 1 giờ quan sát, đi kèm). Như vậy quản lý theo sát được khoảng 10 người. Nếu đội có nhiều người mới, mỗi người cần gấp đôi thời gian, nên chỉ nên quản lý 5 đến 6 người.
Phần tuyển người vào đội không nằm trong phạm vi bài này. Bạn có thể đọc quy trình tuyển dụng nhân viên kinh doanh có năng lực và cam kết cao.
Bước 2: Giao chỉ tiêu và phân bổ khách hàng, địa bàn
Giao chỉ tiêu là việc khó nhất khi quản lý đội ngũ bán hàng. Chỉ tiêu tốt được tính ngược từ mục tiêu doanh thu, không giao theo cảm tính. Mỗi người cần biết rõ con số của mình và vì sao con số đó hợp lý.
- Chia từ mục tiêu tổng: Lấy doanh thu kỳ vọng của công ty, chia theo nhóm. Sau đó chia theo người, dựa trên năng lực và địa bàn.
- Tính đến tiềm năng địa bàn: Người nhận khu vực ít khách không thể gánh cùng chỉ tiêu với người nhận khu vực đông khách.
- Có chỉ tiêu hoạt động, không chỉ chỉ tiêu doanh số: Ví dụ số cuộc hẹn, số báo giá mỗi tuần (xem Bước 5).
- Ghi rõ quy tắc chia khách: Khách mới từ marketing chia theo vòng, theo địa bàn hay theo năng lực, phải công khai.
Quy tắc đặt mục tiêu bán hàng theo SMART giúp chỉ tiêu vừa thách thức vừa khả thi. Khi chỉ tiêu được giải thích rõ, đội ít phản ứng hơn và chủ động bám số hơn.
Bước 3: Chuẩn hóa quy trình bán hàng chung cho cả đội
Quy trình chung giúp mọi sale làm cùng một chuẩn. Nhờ đó, người quản lý biết khách đang rơi ở khâu nào để hỗ trợ đúng chỗ.
- Thống nhất các bước: Ví dụ tìm khách, liên hệ, tư vấn, báo giá, xử lý từ chối, chốt đơn, chăm sóc sau bán.
- Định nghĩa mỗi bước hoàn thành khi nào: "Đã hẹn gặp" phải có ngày giờ cụ thể, không ghi chung chung "khách quan tâm".
- Soạn tài liệu dùng chung: Kịch bản gọi điện, mẫu báo giá, câu trả lời cho các thắc mắc thường gặp.
Bạn có thể dùng khung quy trình bán hàng của HBR làm điểm bắt đầu, rồi điều chỉnh theo sản phẩm của mình. Quy trình chuẩn cũng là nền để đo lường ở Bước 5.
Bước 4: Thiết lập nhịp quản trị ngày, tuần, tháng
Nhịp quản trị là lịch họp và kiểm tra cố định giúp đội không trôi. Nhiều người bỏ qua phần này, nên việc quản lý team sale dồn hết vào cuối tháng. Lúc đó đã quá muộn để sửa.
| Nhịp | Thời lượng gợi ý | Nội dung | Đầu ra |
|---|---|---|---|
| Họp đầu ngày | 15 phút | Mục tiêu trong ngày, khách cần ưu tiên, vướng mắc cần hỗ trợ | Mỗi người nói được 3 việc chính trong ngày |
| Họp 1-1 hằng tuần | 30 phút mỗi người | Số liệu cá nhân, một tình huống khó, một kỹ năng cần rèn | Một hành động cải thiện cho tuần sau |
| Rà soát pipeline hằng tuần | 45 đến 60 phút | Các cơ hội lớn, cơ hội bị kẹt quá lâu ở một bước | Danh sách cơ hội cần hỗ trợ và người phụ trách |
| Họp tổng kết tháng | 90 phút | Kết quả so với chỉ tiêu, nguyên nhân, kế hoạch tháng sau | Chỉ tiêu và ưu tiên tháng mới |
Phân tích nhanh các nhịp trong bảng:
- Họp đầu ngày: Giữ ngắn, đứng họp nếu được, không biến thành buổi giao ban dài.
- Họp 1-1: Đây là thời gian của nhân viên, để họ nói nhiều hơn quản lý.
- Rà soát pipeline: Nhìn vào các cơ hội đang mở trên sales pipeline, không chỉ nhìn doanh số đã chốt.
- Họp tháng: Rút ra một hoặc hai điều chỉnh quan trọng thay vì liệt kê mọi lỗi.
Khi nhịp được giữ đều, việc quản lý đội nhóm bán hàng và quản lý team sale trở nên dễ đoán. Vấn đề được phát hiện trong tuần, không phải lúc chốt sổ cuối tháng.
Bước 5: Đo lường bằng chỉ số dẫn dắt và chỉ số kết quả
Bộ KPI đội sale nên có hai lớp. Chỉ số kết quả cho biết đội đã đạt gì. Chỉ số dẫn dắt cho biết đội có đang làm đủ việc để đạt kết quả hay không.
| Lớp chỉ số | Ví dụ chỉ số | Công thức | Dùng để |
|---|---|---|---|
| Chỉ số dẫn dắt | Số cuộc gọi, cuộc hẹn mỗi tuần | Đếm trên CRM | Biết đội có đủ hoạt động không |
| Chỉ số dẫn dắt | Tỷ lệ hẹn thành báo giá | Số báo giá / Số cuộc hẹn | Biết khâu tư vấn mạnh hay yếu |
| Chỉ số kết quả | Tỷ lệ chốt | Số đơn / Số báo giá | Biết khâu chốt mạnh hay yếu |
| Chỉ số kết quả | Giá trị đơn trung bình | Doanh thu / Số đơn | Biết đội bán đúng sản phẩm, đúng khách chưa |
| Chỉ số kết quả | Doanh số so với chỉ tiêu | Doanh số thực tế / Chỉ tiêu | Đánh giá kết quả kỳ |
Ví dụ tính ngược từ chỉ tiêu doanh thu
Ví dụ minh họa với số giả định: một đội 5 sale có chỉ tiêu tháng 600 triệu đồng. Giá trị đơn trung bình là 20 triệu, nên đội cần 30 đơn. Nếu tỷ lệ chốt từ báo giá là 30%, đội cần 100 báo giá. Nếu một nửa cuộc hẹn ra báo giá, đội cần 200 cuộc hẹn trong tháng.
Chia cho 5 người, mỗi sale cần khoảng 40 cuộc hẹn mỗi tháng, tức khoảng 2 cuộc mỗi ngày làm việc. Con số này giúp quản lý nhìn thấy sớm ai đang thiếu hoạt động, thay vì đợi cuối tháng mới biết hụt doanh số.
Cách xây chi tiết từng chỉ số cho từng vị trí có trong bài chỉ số KPI cho nhân viên kinh doanh. Lưu ý không đặt quá nhiều chỉ số, 4 đến 6 KPI đội sale cho mỗi vị trí là đủ để theo dõi.
Bước 6: Huấn luyện theo từng nhóm năng lực
Mỗi sale cần cách hỗ trợ khác nhau tùy năng lực và độ cam kết. Đây là chỗ quản lý đội ngũ bán hàng khác hẳn việc ra lệnh chung cho cả đội. Quản lý cùng một kiểu cho cả đội khiến người mới bị bỏ rơi và người giỏi thấy bị kiểm soát.
| Nhóm | Dấu hiệu | Cách quản lý |
|---|---|---|
| Người mới | Dưới 3 tháng, chưa đều đơn | Kèm sát, đi cùng khách, cho mục tiêu hoạt động thay vì mục tiêu doanh số lớn |
| Người ổn định | Đạt chỉ tiêu phần lớn các tháng | Họp 1-1 đều, chọn một kỹ năng để nâng mỗi quý |
| Người giỏi | Vượt chỉ tiêu, được khách tin | Trao quyền, giao khách lớn, mời kèm người mới và ghi lại cách làm |
Ba nguyên tắc khi huấn luyện:
- Quan sát trước, góp ý sau: Nghe cuộc gọi hoặc đi gặp khách cùng nhân viên rồi mới góp ý.
- Mỗi lần một kỹ năng: Góp ý quá nhiều điểm cùng lúc khiến nhân viên không sửa được điểm nào.
- Dùng người giỏi làm chuẩn: Ghi lại cách người giỏi xử lý tình huống thành tài liệu chung.
Phương pháp sale coaching giúp người quản lý đặt câu hỏi để nhân viên tự tìm ra cách làm tốt hơn. Đây là kỹ năng quan trọng nhất khi quản lý đội nhóm bán hàng có nhiều người mới.
Bước 7: Tạo động lực và giữ chân người giỏi
Tạo động lực cho đội ngũ bán hàng cần cả phần tiền và phần ghi nhận. Thiếu một trong hai, động lực của đội sẽ không bền. Chỉ dùng hoa hồng thì đội chạy theo đơn ngắn hạn, chỉ dùng lời khen thì đội thiếu lực kéo.
- Lương thưởng gắn với đúng hành vi: Công ty cần mở rộng thị phần thì thưởng thêm cho khách mới. Công ty cần doanh thu lặp lại thì thưởng cho việc giữ chân khách cũ.
- Ghi nhận công khai, kịp thời: Khen ngay trong họp đầu ngày khi có đơn tốt, không đợi cuối năm. Đây là cách tạo động lực cho đội ngũ bán hàng ít tốn kém nhất.
- Lộ trình rõ ràng: Người giỏi cần thấy bước tiếp theo, ví dụ lên trưởng nhóm hay phụ trách khách lớn.
- Môi trường công bằng: Quy tắc chia khách và tính hoa hồng minh bạch, không ưu ái riêng ai.
Bạn có thể tham khảo các mô hình chính sách lương thưởng cho nhân viên kinh doanh để thiết kế cơ chế phù hợp. Khi tạo động lực cho đội ngũ bán hàng đúng cách, tỷ lệ nghỉ việc giảm và người giỏi ở lại lâu hơn.
Để đánh giá hiệu suất từng sale theo các bước trên, bạn có thể tải bộ tài liệu do Trường Doanh nhân HBR biên soạn. Bộ tài liệu gồm KPI, bảng chấm điểm và quy trình đánh giá định kỳ:
>>> TẢI MIỄN PHÍ: BỘ TÀI LIỆU ĐÁNH GIÁ HIỆU SUẤT NHÂN SỰ SALES
3. Dùng công cụ nào để quản lý đội ngũ bán hàng?
Bốn nhóm công cụ hỗ trợ quản lý đội ngũ bán hàng là CRM, ứng dụng sale thị trường, dashboard và AI. Công cụ không thay người quản lý, nhưng giúp họ có số liệu để làm đúng 7 bước quản lý đội ngũ bán hàng ở trên.
Bốn nhóm công cụ gồm:
- CRM để quản lý khách hàng và pipeline
- Ứng dụng quản lý sale thị trường
- Dashboard và báo cáo tự động
- AI hỗ trợ huấn luyện và phân tích
3.1. CRM để quản lý khách hàng và pipeline của cả đội
CRM (phần mềm quản lý quan hệ khách hàng) là nơi lưu toàn bộ khách, lịch sử liên hệ và các cơ hội đang mở. Với người quản lý, CRM là nguồn số liệu cho họp 1-1 và rà soát pipeline. Quy tắc quan trọng nhất là việc gì không ghi trên CRM thì coi như chưa làm.
3.2. Ứng dụng quản lý sale thị trường (SFA, DMS)
SFA (tự động hóa lực lượng bán hàng) và DMS (quản lý hệ thống phân phối) phục vụ đội đi tuyến. Ứng dụng ghi nhận check-in tại điểm bán, tuyến đi, đơn hàng và ảnh trưng bày. Đây là công cụ chính khi bạn cần quản lý nhân viên bán hàng từ xa.
3.3. Dashboard và báo cáo tự động
Dashboard hiển thị các chỉ số ở Bước 5 theo ngày, theo người, theo nhóm. Người quản lý nhìn một màn hình là biết ai đang thiếu hoạt động, khâu nào đang nghẽn. Báo cáo tự động cũng giúp đội không mất thời gian làm số liệu thủ công cuối tuần.
3.4. AI hỗ trợ huấn luyện và phân tích
AI có thể ghi âm và tóm tắt cuộc gọi, gợi ý câu trả lời cho thắc mắc thường gặp. AI cũng tạo được tình huống giả lập để sale luyện tập. Người quản lý dùng các bản tóm tắt này để chọn đúng cuộc gọi cần nghe lại khi huấn luyện.
So sánh chi tiết các lựa chọn có trong bài tổng hợp phần mềm quản lý sale. Khi chọn, hãy ưu tiên công cụ đội sẵn sàng dùng hằng ngày hơn công cụ nhiều tính năng.
4. Người quản lý đội ngũ bán hàng cần những kỹ năng gì?
Người quản lý đội ngũ bán hàng cần 5 kỹ năng: lập kế hoạch bằng số liệu, huấn luyện, trao quyền, xử lý xung đột và làm gương. Đây cũng là câu trả lời cho câu hỏi "một người quản lý cần những gì". Kỹ năng quản lý đội ngũ bán hàng khác hẳn kỹ năng bán hàng cá nhân. Một sale giỏi chưa chắc là một trưởng nhóm giỏi.
Năm kỹ năng quản lý đội ngũ bán hàng cần rèn gồm:
- Lập kế hoạch và ra quyết định bằng số liệu
- Huấn luyện và phản hồi
- Giao tiếp và trao quyền
- Xử lý xung đột trong đội
- Làm gương và giữ kỷ luật
4.1. Lập kế hoạch và ra quyết định bằng số liệu
Người quản lý cần đọc được bảng chỉ số ở Bước 5 và biết hỏi đúng câu. Ví dụ, doanh số giảm do thiếu cuộc hẹn hay do tỷ lệ chốt giảm? Hai nguyên nhân này cần hai cách xử lý hoàn toàn khác nhau.
4.2. Huấn luyện và phản hồi
Phản hồi tốt là cụ thể, kịp thời và tập trung vào hành vi. Câu "em cần chủ động hơn" khó làm theo. Câu "ở cuộc gọi sáng nay, em nên hỏi ngân sách trước khi báo giá" thì nhân viên làm được ngay.
4.3. Giao tiếp và trao quyền
Đội cần biết vì sao có chỉ tiêu này, vì sao đổi chính sách. Khi người quản lý giải thích rõ, đội ít phản ứng hơn. Trao quyền nghĩa là cho người giỏi tự quyết trong một phạm vi, ví dụ mức chiết khấu nhỏ. Nhờ vậy, họ không phải chờ duyệt từng đơn.
4.4. Xử lý xung đột trong đội
Xung đột trong đội sale thường đến từ tranh khách, chia hoa hồng hoặc so sánh chỉ tiêu. Cách phòng tốt nhất là quy tắc rõ từ đầu. Khi xung đột đã xảy ra, hãy nghe riêng từng bên, dựa vào dữ liệu trên CRM và quyết định nhanh.
4.5. Làm gương và giữ kỷ luật
Đội nhìn cách người quản lý làm nhiều hơn nghe những gì họ nói. Nếu quản lý họp muộn, không cập nhật CRM, đội cũng sẽ làm theo. Kỷ luật đội ngũ bắt đầu từ việc người quản lý giữ đúng các nhịp đã đặt ra.
5. Quản lý đội ngũ bán hàng khác nhau thế nào theo mô hình kinh doanh?
Quản lý đội ngũ bán hàng ở mọi mô hình đều đi qua 7 bước trên, nhưng trọng tâm mỗi bước khác nhau. Bảng dưới đây so sánh bốn mô hình phổ biến tại các doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam.
Bốn mô hình cần lưu ý gồm:
- Cửa hàng và chuỗi bán lẻ
- Đội sale thị trường
- Đội B2B và inside sales
- Ngành có đặc thù riêng
| Tiêu chí | Cửa hàng, chuỗi bán lẻ | Sale thị trường | B2B, inside sales |
|---|---|---|---|
| Đơn vị giao chỉ tiêu | Theo ca, theo cửa hàng | Theo tuyến, theo địa bàn | Theo người, theo nhóm khách |
| Chỉ số dẫn dắt chính | Tỷ lệ khách được tư vấn | Số điểm bán ghé thăm mỗi ngày | Số cuộc hẹn, số báo giá |
| Nhịp quản trị nổi bật | Họp đầu ca | Kiểm tra tuyến hằng ngày | Rà soát pipeline hằng tuần |
| Rủi ro thường gặp | Thất thoát, phục vụ không đều | Khai khống hoạt động | Cơ hội kẹt lâu, dự báo sai |
5.1. Cửa hàng và chuỗi bán lẻ
Ở cửa hàng, cách quản lý đội sale hiệu quả là gắn mọi việc với ca làm. Chỉ tiêu nên giao theo ca và theo cửa hàng để nhân viên hỗ trợ nhau thay vì tranh khách. Người quản lý cũng cần quy trình kiểm hàng, kiểm tiền cuối ca để hạn chế thất thoát.
5.2. Đội sale thị trường
Đội sale thị trường làm việc phần lớn thời gian bên ngoài, nên người quản lý khó quan sát trực tiếp. Để quản lý nhân viên bán hàng từ xa, hãy kết hợp ứng dụng check-in với tuyến đi cố định. Người quản lý cũng nên đi tuyến cùng nhân viên định kỳ. Số liệu trên ứng dụng cần được đối chiếu với đơn hàng thật để tránh khai khống.
5.3. Đội B2B và inside sales
Chu kỳ bán B2B dài, một đơn có thể mất vài tháng và nhiều người tham gia quyết định. Vì vậy, quản lý team sale B2B tập trung vào rà soát pipeline và chất lượng từng cơ hội. Đội inside sales (bán qua điện thoại, online) thì cần theo dõi sát số cuộc gọi và tỷ lệ chuyển đổi theo ngày.
5.4. Ngành có đặc thù riêng
Một số ngành có cách tính hoa hồng, chia khách và nhịp bán rất riêng. Ví dụ ngành bất động sản có khách trùng giữa nhiều sale và hoa hồng theo từng giao dịch lớn. Nếu bạn làm trong ngành này, hãy đọc thêm bài quản lý đội ngũ sale bất động sản của HBR.
6. Làm sao để đội ngũ bán hàng vận hành không phụ thuộc chủ doanh nghiệp?
Muốn đội bán hàng tự vận hành, chủ doanh nghiệp cần chuyển vai từ người chốt đơn sang người thiết kế hệ thống. Nghĩa là cơ cấu, chỉ tiêu, quy trình, nhịp họp và chỉ số phải chạy được khi chủ doanh nghiệp vắng mặt.
Năm dấu hiệu đội sale đang phụ thuộc chủ doanh nghiệp:
- Chủ doanh nghiệp vẫn chốt phần lớn đơn lớn
- Doanh số phụ thuộc một hai sale ngôi sao
- Không có số liệu, chỉ có cảm giác
- Người mới không ai kèm cặp
- Quản lý chưa được trao quyền thật
6.1. Dấu hiệu đội sale đang phụ thuộc chủ doanh nghiệp
Mỗi dấu hiệu trên tương ứng với một bước còn thiếu trong quy trình quản lý đội ngũ bán hàng. Bạn có thể dùng danh sách này để tự chẩn đoán đội của mình.
- Chủ doanh nghiệp vẫn chốt phần lớn đơn lớn: Thiếu Bước 3 và Bước 6, cách chốt chưa được ghi lại và truyền cho đội.
- Doanh số phụ thuộc một hai sale ngôi sao: Thiếu Bước 1 và Bước 2, khách lớn dồn vào vài người.
- Không có số liệu, chỉ có cảm giác: Thiếu Bước 4 và Bước 5, không có nhịp họp và KPI đội sale.
- Người mới không ai kèm cặp: Thiếu Bước 6, người mới phải tự bơi.
- Quản lý chưa được trao quyền thật: Trưởng nhóm có chức danh nhưng mọi quyết định vẫn chờ chủ doanh nghiệp.
6.2. Lộ trình chuyển giao quyền quản lý trong 90 ngày
Chuyển giao không thể làm trong một tuần. Lộ trình gợi ý dưới đây chia thành ba giai đoạn, bạn có thể điều chỉnh theo quy mô đội.
- 30 ngày đầu, ghi lại và đo: Viết quy trình bán hàng, chọn 4 đến 6 KPI đội sale. Bắt đầu họp đầu ngày và họp 1-1 hằng tuần.
- 30 ngày tiếp theo, giao và kèm: Trưởng nhóm chủ trì các buổi họp, chủ doanh nghiệp chỉ dự và góp ý sau.
- 30 ngày cuối, lùi lại: Chủ doanh nghiệp chỉ xem dashboard và họp tháng, can thiệp khi chỉ số lệch xa.
Thực tế, nhiều chủ doanh nghiệp vừa và nhỏ vẫn đang vừa tuyển, vừa đào tạo, vừa chốt đơn thay đội sale mỗi ngày. Sale giỏi nghỉ là doanh thu sụt ngay, còn người mới vào lại mất vài tháng mới ra đơn. Muốn thoát vòng lặp này, anh/chị cần một hệ thống quản lý đội ngũ bán hàng bài bản, không chỉ tuyển thêm người.
Workshop XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ MARKETING & SALE TỰ VẬN HÀNH tại Trường Doanh nhân HBR do Mr. Tony Dzung trực tiếp dẫn dắt sẽ giúp anh/chị làm điều đó. Chương trình đi từ thiết kế cấu trúc đội, tuyển và onboard đúng người, đến KPI, dashboard, lương thưởng và ứng dụng CRM, AI. Mục tiêu là đội ngũ tự vận hành, không phụ thuộc vào cá nhân ngôi sao hay chính chủ doanh nghiệp.
=> Đăng ký ngay để giữ chỗ và nhận tư vấn lộ trình phù hợp với doanh nghiệp của anh/chị!
Tóm lại, quản lý đội ngũ bán hàng là một chu trình lặp lại gồm 7 bước. Đó là thiết kế cơ cấu, giao chỉ tiêu, chuẩn hóa quy trình, giữ nhịp quản trị, đo lường, huấn luyện và tạo động lực. Khi các bước chạy đều, đội sale đạt chỉ tiêu ổn định hơn và bớt phụ thuộc vào vài cá nhân. Hy vọng bài viết của Trường Doanh nhân HBR giúp bạn có khung để bắt đầu ngay với đội của mình.