Mục lục [Ẩn]
- 1. Doanh thu thuần là gì?
- 1.1. Doanh thu thuần tiếng Anh là gì?
- 1.2. Doanh thu thuần là trước thuế hay sau thuế, có bao gồm VAT không?
- 2. Công thức tính doanh thu thuần như thế nào?
- 2.1. Công thức gọn trên báo cáo kết quả kinh doanh
- 2.2. Công thức chi tiết theo từng khoản giảm trừ
- 2.3. Ví dụ cách tính doanh thu thuần của nhà phân phối
- 2.4. Bán trên sàn thương mại điện tử thì tính doanh thu thuần thế nào?
- 3. Các khoản giảm trừ doanh thu gồm những gì?
- 3.1. Chiết khấu thương mại
- 3.2. Giảm giá hàng bán
- 3.3. Hàng bán bị trả lại
- 3.4. Thuế gián thu có phải khoản giảm trừ doanh thu không?
- 4. Doanh thu thuần nằm ở đâu trên báo cáo kết quả kinh doanh?
- 4.1. Doanh thu thuần là tài khoản nào?
- 4.2. Cách xem doanh thu thuần trên báo cáo tài chính của một công ty
- 5. Phân biệt doanh thu thuần với doanh thu, lợi nhuận gộp và lợi nhuận thuần
- 5.1. Doanh thu thuần và doanh thu ròng có giống nhau không?
- 5.2. Doanh thu thuần và lợi nhuận thuần khác nhau thế nào?
- 5.3. Doanh thu thuần có phải là lợi nhuận không?
- 6. Ý nghĩa của doanh thu thuần với doanh nghiệp
- 6.1. Doanh thu thuần dùng để tính những chỉ số tài chính nào?
- 6.2. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến doanh thu thuần?
- 7. Doanh thu cao nhưng doanh thu thuần thấp: chủ doanh nghiệp nên đọc thế nào?
- 7.1. Tỷ lệ giảm trừ doanh thu bao nhiêu là đáng lo?
- 7.2. Mẫu bảng theo dõi doanh thu thuần hằng tháng cho chủ doanh nghiệp
- 8. Cách tăng doanh thu thuần bền vững
- 9. Câu hỏi thường gặp về doanh thu thuần
- 9.1. Khuyến mãi giảm giá ngay trên hóa đơn có tính vào giảm trừ doanh thu không?
- 9.2. Doanh thu thuần có gồm doanh thu hoạt động tài chính không?
- 9.3. Doanh thu thuần hợp nhất là gì?
- 9.4. Doanh thu thuần giảm nói lên điều gì?
Doanh số bán ra 1 tỷ đồng chưa chắc là 1 tỷ đồng doanh thu. Con số cần đọc là phần còn lại sau chiết khấu, giảm giá và hàng trả lại. Cùng Trường Doanh nhân HBR tìm hiểu doanh thu thuần là gì và cách dùng con số này.
Điểm qua nội dung chính của bài:
- Doanh thu thuần là doanh thu bán hàng sau khi trừ các khoản giảm trừ doanh thu.
- Công thức: Doanh thu thuần = Doanh thu - Các khoản giảm trừ doanh thu.
- Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, giảm trừ chỉ gồm chiết khấu thương mại, giảm giá, hàng bị trả lại.
- Trên báo cáo kết quả kinh doanh, chỉ tiêu này nằm ở mã số 10.
- Con số này chưa phải lợi nhuận: còn phải trừ giá vốn và chi phí.
1. Doanh thu thuần là gì?
Doanh thu thuần (Net Revenue) là phần doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ còn lại sau khi trừ chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại, tức số tiền doanh nghiệp thực sự được hưởng từ việc bán hàng trong kỳ.
Ví dụ: một cửa hàng xuất hóa đơn 100 triệu đồng trong tháng. Khách trả lại hàng trị giá 5 triệu đồng. Doanh thu sau giảm trừ của tháng là 95 triệu đồng.
Tại Việt Nam, cách ghi nhận chỉ tiêu này theo Thông tư 99/2025/TT-BTC về chế độ kế toán doanh nghiệp. Bộ Tài chính ban hành thông tư ngày 27/10/2025. Thông tư có hiệu lực từ 01/01/2026, thay Thông tư 200/2014/TT-BTC (Thời báo Tài chính Việt Nam, đọc ngày 18/11/2026).
Con số này trả lời một câu hỏi: sau mọi khoản nhượng bộ, doanh nghiệp còn bán được bao nhiêu? Lãi gộp, biên lợi nhuận và hiệu quả dùng tài sản đều tính từ con số này.
4 ý cần nhớ về chỉ tiêu này:
- Tên tiếng Anh: Net Revenue, một số tài liệu gọi là Net Sales.
- Công thức: doanh thu trừ các khoản giảm trừ doanh thu.
- Vị trí: mã số 10 trên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh.
- Bản chất: chưa phải lợi nhuận, còn phải trừ giá vốn và chi phí.
1.1. Doanh thu thuần tiếng Anh là gì?
Doanh thu thuần tiếng Anh là Net Revenue, một số tài liệu gọi là Net Sales. Doanh thu chưa trừ giảm trừ gọi là Gross Revenue hay Gross Sales, tức doanh thu gộp.
Bài này dùng thống nhất một tên gọi tiếng Việt cho Net Revenue. Phần so sánh hai thuật ngữ tiếng Anh có trong bài gross sales và net sales.
1.2. Doanh thu thuần là trước thuế hay sau thuế, có bao gồm VAT không?
Chỉ tiêu này không bao gồm thuế giá trị gia tăng (GTGT, tức VAT) và các thuế gián thu khác. Cụm "trước thuế, sau thuế" dùng cho lợi nhuận, không dùng cho doanh thu.
Thuế trong cụm "lợi nhuận trước thuế" là thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Khoản thuế này nằm ở cuối báo cáo, sau các dòng lợi nhuận. Phần lợi nhuận sau thuế có trong bài EAT là gì trong tài chính.
2. Công thức tính doanh thu thuần như thế nào?
Công thức tính doanh thu thuần lấy doanh thu bán hàng trừ đi các khoản giảm trừ doanh thu. Muốn tính đúng, bạn phải tách riêng từng khoản giảm trừ.
Doanh thu thuần = Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ - Các khoản giảm trừ doanh thu
2.1. Công thức gọn trên báo cáo kết quả kinh doanh
Trên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh (mẫu B02-DN), công thức được viết bằng mã số chỉ tiêu. Mẫu này ban hành kèm Thông tư 99/2025/TT-BTC.
Mã số 10 = Mã số 01 - Mã số 02
Mã số 01 là doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ. Mã số 02 là các khoản giảm trừ doanh thu. Mã số 10 là doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ.
2.2. Công thức chi tiết theo từng khoản giảm trừ
Với báo cáo nội bộ, bạn nên tách công thức theo từng khoản. Cách tính doanh thu thuần này cho thấy khoản nào đang kéo doanh thu xuống.
Doanh thu thuần = Doanh thu - (Chiết khấu thương mại + Giảm giá hàng bán + Hàng bán bị trả lại)
Cả 3 khoản đều tính theo giá chưa có thuế GTGT. Thuế gián thu không nằm trong công thức, lý do có ở mục 3.4.
2.3. Ví dụ cách tính doanh thu thuần của nhà phân phối
Ví dụ minh họa dưới đây dùng số giả định của một nhà phân phối nước giải khát. Kỳ tính là tháng 10, mọi số tiền là giá chưa thuế GTGT.
| Khoản mục | Số tiền (triệu đồng) | Ghi chú |
|---|---|---|
| Doanh thu bán hàng (mã 01) | 1.200 | Tổng hóa đơn đã xuất trong tháng |
| Chiết khấu thương mại | 36 | Chiết khấu doanh số cho đại lý, chốt cuối tháng, chưa trừ trên hóa đơn |
| Giảm giá hàng bán | 9 | Giảm giá lô hàng móp vỏ sau khi đã xuất hóa đơn |
| Hàng bán bị trả lại | 15 | Đại lý trả lại hàng sai quy cách |
| Tổng giảm trừ (mã 02) | 60 | 36 + 9 + 15 |
| Doanh thu thuần (mã 10) | 1.140 | 1.200 - 60 |
Kết quả: mã 10 đạt 1.140 triệu đồng. Tỷ lệ giảm trừ là 60/1.200, tức 5% doanh thu.
Nếu chỉ nhìn doanh số 1,2 tỷ đồng, chủ doanh nghiệp đánh giá cao hơn thực tế 60 triệu. Mọi chỉ số tính trên doanh số gộp cũng đẹp hơn thực tế.
2.4. Bán trên sàn thương mại điện tử thì tính doanh thu thuần thế nào?
Với cách tính doanh thu thuần trên sàn, hàng hoàn là hàng bán bị trả lại và được trừ vào doanh thu. Phí sàn thường ghi nhận là chi phí bán hàng, không trừ ở chỉ tiêu giảm trừ.
Ví dụ minh họa: một shop thời trang có đơn giao thành công 300 triệu đồng trong tháng. Khách hoàn 24 triệu đồng. Sàn thu phí 33 triệu đồng.
- Doanh thu bán hàng: 300 triệu đồng.
- Hàng bán bị trả lại: 24 triệu đồng.
- Doanh thu thuần: 300 - 24 = 276 triệu đồng.
- Phí sàn: 33 triệu đồng, ghi vào chi phí bán hàng.
- Tiền sàn chuyển về: 276 - 33 = 243 triệu đồng.
Nhiều chủ shop coi tiền sàn chuyển về là doanh thu sau giảm trừ. Làm vậy là trộn chi phí vào doanh thu, khiến biên lợi nhuận gộp từng sản phẩm bị sai.
3. Các khoản giảm trừ doanh thu gồm những gì?
Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, các khoản giảm trừ doanh thu gồm 3 khoản. Đó là chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán và hàng bán bị trả lại.
Cả 3 khoản được theo dõi trên tài khoản 521. Cuối kỳ, kế toán kết chuyển chúng sang tài khoản 511 để xác định phần doanh thu còn lại.
| Khoản giảm trừ | Bản chất | Ví dụ | Không ghi vào tài khoản 521 khi |
|---|---|---|---|
| Chiết khấu thương mại | Giảm giá niêm yết cho khách mua khối lượng hoặc giá trị lớn | Đại lý đạt doanh số quý được chiết khấu 3% | Chiết khấu đã trừ ngay trên hóa đơn |
| Giảm giá hàng bán | Giảm giá vì hàng kém, mất phẩm chất, sai quy cách theo hợp đồng | Lô áo lỗi màu được giảm 10% sau khi xuất hóa đơn | Giá trên hóa đơn đã là giá đã giảm |
| Hàng bán bị trả lại | Giá trị hàng khách trả lại do vi phạm cam kết, hợp đồng, sai chủng loại | Khách hoàn hàng trên sàn vì giao sai size | Giảm giá, chiết khấu đã trừ thẳng trên hóa đơn bán |
Nguồn: nguyên tắc kế toán tài khoản 521 theo Thông tư 99/2025/TT-BTC (bản trích, đọc ngày 18/11/2026). Ở cột cuối, doanh thu ghi thẳng theo giá đã giảm nên không có khoản giảm trừ riêng.
3.1. Chiết khấu thương mại
Chiết khấu thương mại là khoản giảm so với giá niêm yết cho khách mua nhiều. Khoản này chỉ là giảm trừ khi chưa được trừ ngay trên hóa đơn.
Trường hợp hay gặp là chiết khấu theo doanh số lũy kế. Nhà sản xuất chỉ biết đại lý đạt mốc nào vào cuối kỳ. Vì vậy, chiết khấu được tính sau khi đã xuất hóa đơn.
3.2. Giảm giá hàng bán
Giảm giá hàng bán là khoản giảm cho khách vì hàng kém, mất phẩm chất hoặc sai quy cách. Khoản này chỉ là giảm trừ khi việc giảm giá diễn ra sau khi đã xuất hóa đơn.
Giảm giá khuyến mãi in sẵn trên hóa đơn không phải khoản giảm trừ. Khi đó, doanh thu ghi theo giá đã giảm.
3.3. Hàng bán bị trả lại
Hàng bán bị trả lại là hàng khách trả về do vi phạm hợp đồng, hàng kém hoặc sai loại. Doanh thu của số hàng này được trừ khỏi doanh thu kỳ báo cáo.
Hàng bán kỳ trước nhưng bị trả ở kỳ sau xử lý theo mốc phát hành báo cáo tài chính:
- Trả lại trước khi phát hành báo cáo: ghi giảm doanh thu của kỳ trước.
- Trả lại sau khi phát hành báo cáo: ghi giảm doanh thu của kỳ phát sinh.
3.4. Thuế gián thu có phải khoản giảm trừ doanh thu không?
Trên báo cáo, thuế gián thu không phải khoản giảm trừ doanh thu. Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, thuế gián thu không được coi là một bộ phận của doanh thu.
Thuế gián thu gồm thuế GTGT, kể cả nộp theo phương pháp trực tiếp. Ngoài ra còn có thuế tiêu thụ đặc biệt (TTĐB), thuế xuất khẩu, thuế bảo vệ môi trường.
Khi không tách ngay được thuế lúc bán, doanh nghiệp được ghi doanh thu gồm cả thuế. Định kỳ, kế toán ghi giảm doanh thu phần thuế phải nộp. Khi lập báo cáo, mã 01 và mã 02 đều không gồm thuế gián thu.
Nhiều tài liệu vẫn xếp các loại thuế này vào "các khoản giảm trừ doanh thu". Khi đọc báo cáo kết quả kinh doanh, bạn chỉ thấy 3 khoản ở mã 02. Khái niệm từng loại thuế có trong bài thuế là gì và các loại thuế.
4. Doanh thu thuần nằm ở đâu trên báo cáo kết quả kinh doanh?
Chỉ tiêu này nằm ở dòng thứ 3 của Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh. Tên chỉ tiêu là "Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ", mã số 10.
| Chỉ tiêu (mẫu B02-DN, Thông tư 99/2025/TT-BTC) | Mã số | Cách tính |
|---|---|---|
| Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ | 01 | Số liệu tài khoản 511 |
| Các khoản giảm trừ doanh thu | 02 | Chiết khấu thương mại, giảm giá hàng bán, hàng bán bị trả lại |
| Doanh thu thuần về bán hàng và cung cấp dịch vụ | 10 | 10 = 01 - 02 |
| Giá vốn hàng bán | 11 | Giá vốn sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đã bán |
| Lợi nhuận gộp về bán hàng và cung cấp dịch vụ | 20 | 20 = 10 - 11 |
| Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh | 30 | 30 = 20 + 21 + 22 - (23 + 25 + 26) |
Nguồn: mẫu B02-DN kèm Thông tư 99/2025/TT-BTC (bản trích, đọc ngày 18/11/2026). Mẫu này có chỉ tiêu mã 21 "Lãi/lỗ của hoạt động bán, thanh lý bất động sản đầu tư".
Báo cáo này còn được gọi là báo cáo lãi lỗ. Cách dựng một bản rút gọn để quản trị có trong bài P&L là gì.
4.1. Doanh thu thuần là tài khoản nào?
Chỉ tiêu này không có tài khoản riêng. Doanh thu ghi vào tài khoản 511 "Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ". Giảm trừ ghi vào tài khoản 521 "Các khoản giảm trừ doanh thu".
Cuối kỳ, kế toán kết chuyển toàn bộ tài khoản 521 sang tài khoản 511. Số còn lại trên tài khoản 511 là phần doanh thu sau giảm trừ. Số này được kết chuyển sang tài khoản 911 để xác định kết quả kinh doanh.
Tài khoản 521 không có số dư cuối kỳ. Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, doanh nghiệp có thể mở thêm tài khoản chi tiết cho từng khoản giảm trừ.
4.2. Cách xem doanh thu thuần trên báo cáo tài chính của một công ty
Để đọc chỉ tiêu này trên báo cáo tài chính của một công ty niêm yết, bạn làm 4 bước:
1. Tải báo cáo tài chính đã kiểm toán tại mục quan hệ cổ đông, ví dụ trang của Vinamilk.
2. Chọn đúng báo cáo riêng của công ty mẹ hoặc báo cáo hợp nhất của tập đoàn.
3. Mở Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, tìm mã số 10, so năm nay với năm trước.
4. Đọc thuyết minh các khoản giảm trừ để biết chiết khấu, giảm giá, hàng trả lại là bao nhiêu.
Bước 4 thường bị bỏ qua. Mã số 10 tăng nhưng giảm trừ tăng nhanh hơn là dấu hiệu đang "mua" doanh số bằng chiết khấu. Quy trình lập bộ báo cáo có trong bài 7 bước lập báo cáo tài chính.
Doanh nghiệp nhỏ và vừa có thể áp dụng chế độ kế toán riêng. Mẫu báo cáo và mã số chỉ tiêu khi đó có thể khác mẫu B02-DN [CẦN KIỂM TRA: mẫu báo cáo kết quả kinh doanh và mã chỉ tiêu doanh thu thuần hiện hành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp siêu nhỏ năm 2026].
5. Phân biệt doanh thu thuần với doanh thu, lợi nhuận gộp và lợi nhuận thuần
Chỉ tiêu này nằm giữa doanh thu và lợi nhuận. So với doanh thu gộp, nó đã trừ các khoản giảm trừ. So với lợi nhuận thuần, nó chưa trừ giá vốn và chi phí.
| Khái niệm | Tiếng Anh | Cách tính | Mã B02-DN |
|---|---|---|---|
| Doanh thu (doanh thu gộp) | Gross Revenue | Tổng giá trị bán hàng và cung cấp dịch vụ, chưa trừ giảm trừ | 01 |
| Doanh thu thuần | Net Revenue | Doanh thu - Các khoản giảm trừ doanh thu | 10 |
| Doanh thu ròng | Net Revenue | Cách gọi khác, cùng mã số 10 | 10 |
| Lợi nhuận gộp | Gross Profit | Doanh thu thuần - Giá vốn hàng bán | 20 |
| Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh | Operating Profit | Lợi nhuận gộp + Doanh thu tài chính - Chi phí tài chính, bán hàng, quản lý (cộng lãi/lỗ bất động sản đầu tư) | 30 |
| Lợi nhuận sau thuế | Net Profit, EAT | Tổng lợi nhuận trước thuế - Chi phí thuế TNDN | 60 |
Lợi nhuận gộp là bước ngay sau mã số 10. Cách tính và dùng chỉ số này có trong bài lợi nhuận gộp.
5.1. Doanh thu thuần và doanh thu ròng có giống nhau không?
Có, hai cách gọi này là một. Cả hai đều là doanh thu sau giảm trừ, ứng với mã số 10.
Chữ "ròng" dễ bị nhầm với "lợi nhuận ròng". Lợi nhuận ròng là phần còn lại sau mọi chi phí và thuế, không phải doanh thu.
5.2. Doanh thu thuần và lợi nhuận thuần khác nhau thế nào?
Doanh thu thuần và lợi nhuận thuần khác nhau ở giá vốn và chi phí hoạt động. Mã 10 cho biết bán được bao nhiêu. Lợi nhuận thuần cho biết hoạt động kinh doanh lãi bao nhiêu.
Theo ví dụ ở mục 2.3, mã 10 là 1.140 triệu đồng. Giả sử giá vốn 855 triệu, chi phí bán hàng và quản lý 210 triệu. Lợi nhuận thuần từ hoạt động kinh doanh chỉ còn 75 triệu đồng.
Phần lợi nhuận cuối cùng sau thuế được phân tích trong bài lợi nhuận ròng.
5.3. Doanh thu thuần có phải là lợi nhuận không?
Không. Con số này chưa trừ giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng, chi phí quản lý và thuế.
Doanh nghiệp đạt doanh thu thuần hàng chục tỷ đồng vẫn có thể lỗ. Trường hợp đó xảy ra khi giá vốn cộng chi phí vượt phần doanh thu đó.
6. Ý nghĩa của doanh thu thuần với doanh nghiệp
Ý nghĩa của doanh thu thuần nằm ở 4 điểm dưới đây. Mỗi điểm trả lời một câu hỏi quản trị khác nhau.
- Sức bán thật: con số đã loại phần nhượng bộ cho khách.
- Gốc của chỉ số: biên lợi nhuận gộp, tỷ suất lợi nhuận đều chia cho mã số 10.
- Chất lượng bán hàng: khoảng cách với doanh thu gộp cho thấy mức chiết khấu, hàng lỗi, hàng hoàn.
- Cơ sở so sánh: nhà đầu tư, ngân hàng so doanh nghiệp cùng ngành bằng chỉ tiêu này.
6.1. Doanh thu thuần dùng để tính những chỉ số tài chính nào?
Mã số 10 là đầu vào của 4 chỉ số hay dùng. Bảng dưới dùng tiếp số của ví dụ ở mục 2.3.
| Chỉ số | Công thức | Ví dụ minh họa (tháng 10) |
|---|---|---|
| Biên lợi nhuận gộp | Lợi nhuận gộp / Doanh thu thuần x 100% | (1.140 - 855) / 1.140 = 25% |
| Tỷ suất lợi nhuận trên doanh thu (Return on Sales, ROS) | Lợi nhuận sau thuế / Doanh thu thuần x 100% | 60 / 1.140 ≈ 5,3% (lợi nhuận sau thuế giả định 60) |
| Vòng quay tổng tài sản (Asset Turnover, ATO) | Doanh thu thuần / Tổng tài sản bình quân | 1.140 / 2.280 = 0,5 lần |
| Vòng quay khoản phải thu | Doanh thu thuần / Khoản phải thu bình quân | 1.140 / 570 = 2 lần |
Khi phân tích báo cáo tài chính, các chỉ số trên thường tính theo năm. Ví dụ theo tháng ở đây chỉ để minh họa cách ghép số.
Cách đọc từng tỷ suất có trong bài tỷ suất lợi nhuận là gì. Bộ chỉ số rộng hơn có trong bài 7 chỉ số tài chính quan trọng.
6.2. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến doanh thu thuần?
Chỉ tiêu này chịu tác động của 2 nhóm: nhóm quyết định doanh thu và nhóm quyết định giảm trừ.
- Giá bán và sản lượng: quyết định trực tiếp mã 01.
- Cơ cấu sản phẩm: bán nhiều hàng giá cao, ít bị trả thì phần còn lại lớn hơn.
- Chính sách chiết khấu: chiết khấu doanh số rộng tay làm mã 02 tăng.
- Chất lượng hàng và giao vận: hàng lỗi, giao sai làm tăng giảm giá và hàng trả lại.
- Kênh bán: sàn thương mại điện tử thường có tỷ lệ hoàn khác cửa hàng.
Muốn theo dõi con số này cùng các chỉ số khác, bạn hãy tải tài liệu miễn phí dưới đây. Bộ tài liệu do Trường Doanh nhân HBR biên soạn:
>>> TẢI MIỄN PHÍ: 20 CHỈ SỐ QUẢN TRỊ SỐNG CÒN CEO PHẢI NẮM ĐỂ VƯỢT BÃO VÀ TĂNG TRƯỞNG 2026
7. Doanh thu cao nhưng doanh thu thuần thấp: chủ doanh nghiệp nên đọc thế nào?
Doanh thu cao nhưng doanh thu thuần thấp nghĩa là doanh nghiệp đang trả lại doanh thu cho khách. Phần trả lại nằm ở chiết khấu, giảm giá và hàng hoàn.
Chủ doanh nghiệp vừa và nhỏ hay gặp tình huống này khi đẩy doanh số. 4 nguyên nhân thường gặp:
- Chiết khấu theo bậc quá dày: đại lý dồn đơn cuối kỳ, chiết khấu tăng nhanh hơn doanh số.
- Khuyến mãi ngoài hóa đơn: hỗ trợ sau bán không kiểm soát, cuối kỳ mới cộng lại.
- Hàng lỗi, giao sai: kiểm hàng và đóng gói yếu, khách trả hàng hoặc đòi giảm giá.
- Hoàn hàng trên sàn: mô tả, ảnh sản phẩm không đúng thực tế, khách đặt rồi hoàn.
Video dưới đây của Trường Doanh nhân HBR bàn về doanh thu chững, lợi nhuận giảm và cách xử lý:
7.1. Tỷ lệ giảm trừ doanh thu bao nhiêu là đáng lo?
Chưa có ngưỡng tỷ lệ giảm trừ chung cho mọi ngành được công bố. Ngưỡng hợp lý là ngưỡng bạn tự đặt từ số liệu của chính doanh nghiệp, theo từng kênh.
Tỷ lệ giảm trừ doanh thu = Các khoản giảm trừ doanh thu / Doanh thu x 100%
Cách đặt ngưỡng:
- So cùng kỳ: tỷ lệ cao hơn cùng kỳ năm trước thì tìm nguyên nhân ngay.
- Tách theo kênh: đại lý, cửa hàng, sàn có tỷ lệ khác nhau, không gộp chung.
- Tách theo khoản: chiết khấu tăng là chuyện chính sách, hàng trả tăng là chuyện chất lượng.
7.2. Mẫu bảng theo dõi doanh thu thuần hằng tháng cho chủ doanh nghiệp
Bảng dưới là mẫu Trường Doanh nhân HBR đề xuất để chủ doanh nghiệp theo dõi hằng tháng. Mỗi dòng gắn với 1 câu hỏi quản trị.
| Dòng theo dõi | Lấy số ở đâu | Câu hỏi chủ doanh nghiệp cần trả lời |
|---|---|---|
| Doanh thu theo kênh (cửa hàng, đại lý, sàn) | Sổ chi tiết tài khoản 511 theo kênh | Kênh nào tạo doanh số chính? |
| Chiết khấu thương mại | Sổ chi tiết tài khoản 521 | Chiết khấu có tăng nhanh hơn doanh số không? |
| Giảm giá hàng bán | Sổ chi tiết tài khoản 521 | Giảm giá vì lỗi gì, lô hàng nào? |
| Hàng bán bị trả lại | Sổ chi tiết tài khoản 521, báo cáo hoàn hàng của sàn | Sản phẩm nào bị trả nhiều nhất? |
| Doanh thu thuần | Doanh thu - Tổng giảm trừ | Tăng hay giảm so với cùng kỳ? |
| Tỷ lệ giảm trừ theo kênh | Giảm trừ của kênh / Doanh thu của kênh | Kênh nào vượt ngưỡng đã đặt? |
| Biên lợi nhuận gộp | Lợi nhuận gộp / Doanh thu thuần | Doanh số tăng có kéo lãi gộp tăng không? |
Bảng này nên nằm trong báo cáo quản trị hằng tháng, đọc cùng báo cáo chi phí và dòng tiền. Cách dựng bộ báo cáo đó có trong bài báo cáo quản trị là gì.
8. Cách tăng doanh thu thuần bền vững
Tăng bền vững nghĩa là tăng mã 01 và giữ mã 02 trong ngưỡng. Doanh số tăng nhờ chiết khấu sâu thường không kéo mã 10 tăng tương ứng.
1. Định giá lại theo giá trị khách nhận được, thay vì giảm giá để bán nhanh. Cách làm có trong bài định giá sản phẩm.
2. Thiết kế chiết khấu đại lý theo lợi nhuận gộp, không chỉ theo doanh số.
3. Kiểm hàng trước khi giao để giảm hàng lỗi và hàng bị trả lại.
4. Viết mô tả, chụp ảnh sản phẩm đúng thực tế để giảm hoàn hàng trên sàn.
5. Đo tỷ lệ giảm trừ hằng tháng theo kênh, giao chỉ tiêu cho người phụ trách kênh.
Mã số 10 chỉ là bước đầu. Ý nghĩa của doanh thu thuần chỉ trọn vẹn khi đặt cạnh giá vốn, chi phí và dòng tiền.
Anh/chị thấy doanh số tăng nhưng cuối tháng lãi không tăng, tiền không về? Báo cáo kế toán có đủ, nhưng anh/chị chưa biết đọc con số nào để ra quyết định? Đó là lúc cần một hệ thống tài chính dành cho người điều hành.
Khóa học TÀI CHÍNH DÀNH CHO SẾP: TỪ TÀI CHÍNH CÁ NHÂN ĐẾN QUẢN TRỊ TÀI SẢN do Mr. Tony Dzung, Chủ tịch HĐQT HBR Holdings, trực tiếp giảng dạy. Khóa học giúp anh/chị đọc báo cáo tài chính bằng góc nhìn chủ doanh nghiệp. Từ đó, anh/chị quản trị tài chính dựa trên số liệu.
=> Đăng ký ngay để giữ chỗ và nhận tư vấn lộ trình phù hợp với doanh nghiệp của anh/chị!
9. Câu hỏi thường gặp về doanh thu thuần
9.1. Khuyến mãi giảm giá ngay trên hóa đơn có tính vào giảm trừ doanh thu không?
Không. Khi hóa đơn đã thể hiện khoản giảm giá hoặc chiết khấu, doanh thu ghi theo giá đã giảm. Theo Thông tư 99/2025/TT-BTC, doanh nghiệp không dùng tài khoản 521 cho khoản này.
9.2. Doanh thu thuần có gồm doanh thu hoạt động tài chính không?
Không. Mã số 10 chỉ gồm hoạt động bán hàng và cung cấp dịch vụ. Doanh thu hoạt động tài chính như lãi tiền gửi nằm ở mã số 22. Thu nhập khác nằm ở mã số 31.
9.3. Doanh thu thuần hợp nhất là gì?
Doanh thu thuần hợp nhất là doanh thu sau giảm trừ của công ty mẹ và các công ty con. Chỉ tiêu này nằm trên báo cáo tài chính hợp nhất. Doanh thu bán hàng giữa các công ty trong tập đoàn được loại trừ khi hợp nhất.
9.4. Doanh thu thuần giảm nói lên điều gì?
Chỉ tiêu này giảm có thể do bán ít hơn, giá thấp hơn hoặc giảm trừ tăng. Bạn cần tách mã 01 và mã 02 để biết nguyên nhân. Giảm vì giảm trừ tăng thường xử lý nhanh hơn giảm vì mất khách.
Tóm lại, doanh thu thuần là gì? Đó là doanh thu sau khi trừ chiết khấu thương mại, giảm giá và hàng bị trả lại. Đọc đúng mã số 10 giúp bạn biết doanh nghiệp thực sự bán được bao nhiêu.
Nắm vững công thức tính doanh thu thuần, bạn sẽ không còn nhầm doanh số với kết quả. Trường Doanh nhân HBR hy vọng bài viết giúp bạn đọc báo cáo kết quả kinh doanh tự tin hơn.