CÔNG TY TNHH TRƯỜNG DOANH NHÂN HBR - HBR BUSINESS SCHOOL ×

BÁO CÁO QUẢN TRỊ LÀ GÌ? CÁC LOẠI, MẪU VÀ 5 BƯỚC LẬP CHUẨN CHO SME

Mục lục [Ẩn]

  • 1. Báo cáo quản trị là gì?
    • 1.1. Đặc điểm của báo cáo quản trị
    • 1.2. Phân biệt với báo cáo tình hình quản trị công ty
  • 2. Vai trò của báo cáo quản trị trong doanh nghiệp
    • 2.1. Nhìn đúng bức tranh kinh doanh thật
    • 2.2. Phát hiện sớm rủi ro về tiền và công nợ
    • 2.3. Ra quyết định dựa trên dữ liệu
    • 2.4. Giao việc và đo lường trách nhiệm rõ ràng
  • 3. Báo cáo quản trị khác báo cáo tài chính như thế nào?
  • 4. Các loại báo cáo quản trị doanh nghiệp cần có
    • 4.1. Nhóm báo cáo tài chính quản trị
    • 4.2. Nhóm báo cáo kinh doanh và bán hàng
    • 4.3. Nhóm báo cáo marketing
    • 4.4. Nhóm báo cáo nhân sự
    • 4.5. Nhóm báo cáo vận hành
    • 4.6. Bảng công thức các chỉ số cốt lõi
  • 5. Mẫu báo cáo quản trị có số liệu minh họa
    • 5.1. Mẫu báo cáo kết quả kinh doanh theo kênh
    • 5.2. Mẫu phân bổ chi phí chung theo kênh
    • 5.3. Mẫu báo cáo dòng tiền 4 tuần tới
    • 5.4. Mẫu báo cáo tuổi nợ phải thu
  • 6. 5 bước lập hệ thống báo cáo quản trị
    • Bước 1: Xác định người dùng và câu hỏi cần trả lời
    • Bước 2: Chọn bộ chỉ số cốt lõi cho từng cấp
    • Bước 3: Chuẩn hóa nguồn dữ liệu và định nghĩa chỉ số
    • Bước 4: Thiết kế mẫu, lịch báo cáo và người chịu trách nhiệm
    • Bước 5: Họp review, ra hành động và cải tiến
  • 7. Công cụ hỗ trợ lập báo cáo quản trị
  • 8. Chủ doanh nghiệp nên đọc báo cáo quản trị như thế nào?
    • 8.1. Đọc theo chuỗi Kết quả, Chênh lệch, Nguyên nhân, Hành động
    • 8.2. Tách chênh lệch thành phần do lượng và do giá
    • 8.3. Gói báo cáo vào một trang tổng quan 10 chỉ số
  • 9. Những lưu ý khi lập và sử dụng báo cáo quản trị
  • 10. Câu hỏi thường gặp về báo cáo quản trị
    • 10.1. Ai chịu trách nhiệm lập báo cáo quản trị?
    • 10.2. Bao lâu nên lập báo cáo quản trị một lần?
    • 10.3. Doanh nghiệp nhỏ có cần báo cáo quản trị không?
    • 10.4. Báo cáo quản trị nội bộ có phải nộp cơ quan thuế không?
  • Kết luận

Báo cáo quản trị là hệ thống báo cáo nội bộ tổng hợp số liệu tài chính, kinh doanh, nhân sự và vận hành để lãnh đạo nắm tình hình và ra quyết định kịp thời. Bài viết của HBR giải thích báo cáo quản trị gồm những loại nào, mẫu báo cáo có số liệu minh họa và 5 bước lập hệ thống báo cáo bài bản. Cùng HBR tìm hiểu ngay!

Điểm qua nội dung chính của bài:

  • Khái niệm, đặc điểm của báo cáo quản trị và cách phân biệt với báo cáo tài chính.
  • 5 nhóm báo cáo doanh nghiệp cần có kèm công thức các chỉ số cốt lõi.
  • Mẫu báo cáo điền sẵn số liệu, cách phân bổ chi phí chung và đọc kết quả.
  • 5 bước lập hệ thống báo cáo, cách phân tích chênh lệch và 10 chỉ số CEO cần xem mỗi tháng.

1. Báo cáo quản trị là gì?

Báo cáo quản trị (management report) là báo cáo nội bộ được lập theo nhu cầu của ban lãnh đạo. Nó phản ánh doanh thu, chi phí, dòng tiền, khách hàng, nhân sự và vận hành theo từng bộ phận, sản phẩm hoặc kênh. Mục đích của nó không phải để nộp cơ quan nhà nước mà để người điều hành biết doanh nghiệp đang ở đâu và cần làm gì tiếp theo.

Trong lĩnh vực kế toán, loại báo cáo này còn được gọi là báo cáo kế toán quản trị, vì phần lớn số liệu tài chính đến từ bộ phận kế toán. Báo cáo tài chính trả lời câu hỏi “năm qua doanh nghiệp kinh doanh thế nào”. Còn báo cáo quản trị trả lời câu hỏi “tuần này, tháng này cần điều chỉnh gì để đạt mục tiêu”.

Báo cáo quản trị là gì?
Báo cáo quản trị là gì?

1.1. Đặc điểm của báo cáo quản trị

Báo cáo quản trị nội bộ có 5 đặc điểm giúp phân biệt nó với các loại báo cáo khác trong doanh nghiệp:

  • Phục vụ nội bộ: Người đọc là chủ doanh nghiệp, ban giám đốc và trưởng bộ phận, không phải cơ quan thuế hay ngân hàng.
  • Không bắt buộc về hình thức: Thông tư 53/2006/TT-BTC của Bộ Tài chính chỉ hướng dẫn áp dụng kế toán quản trị. Doanh nghiệp được tự thiết kế mẫu biểu, chỉ tiêu và tần suất.
  • Chi tiết theo đối tượng quản lý: Số liệu được bóc tách theo chi nhánh, sản phẩm, kênh bán, khách hàng hoặc dự án thay vì gộp chung toàn công ty.
  • Kịp thời: Báo cáo có thể ra theo ngày, tuần hoặc tháng, vì quyết định chậm một tháng có thể khiến doanh nghiệp lỡ cả mùa vụ.
  • Hướng tới tương lai: Ngoài số thực tế, báo cáo luôn so với kế hoạch, kỳ trước và có phần dự báo để lãnh đạo hành động sớm.

1.2. Phân biệt với báo cáo tình hình quản trị công ty

Khi tìm cụm từ này, bạn sẽ gặp nhiều văn bản “báo cáo tình hình quản trị công ty”, nhưng đây là loại báo cáo khác hẳn. Đó là báo cáo công bố thông tin bắt buộc với công ty đại chúng, lập định kỳ 6 tháng và năm theo mẫu Phụ lục V của Thông tư 96/2020/TT-BTC.

Nội dung của nó xoay quanh hoạt động của Đại hội đồng cổ đông, Hội đồng quản trị, Ban kiểm soát và giao dịch với người có liên quan. Trong khi đó, báo cáo quản trị nội bộ mà bài viết này đề cập tập trung vào số liệu kinh doanh để điều hành, áp dụng cho mọi doanh nghiệp, kể cả công ty vài chục nhân sự.

2. Vai trò của báo cáo quản trị trong doanh nghiệp

Báo cáo quản trị giúp lãnh đạo điều hành bằng số liệu thay vì cảm giác. Với doanh nghiệp vừa và nhỏ, vai trò này thể hiện rõ ở 4 điểm:

  • Nhìn đúng bức tranh kinh doanh thật
  • Phát hiện sớm rủi ro về tiền và công nợ
  • Ra quyết định dựa trên dữ liệu
  • Giao việc và đo lường trách nhiệm rõ ràng
Vai trò của báo cáo quản trị trong doanh nghiệp
Vai trò của báo cáo quản trị trong doanh nghiệp

2.1. Nhìn đúng bức tranh kinh doanh thật

Doanh thu tăng chưa chắc doanh nghiệp đang khỏe. Khi lãi được bóc theo từng sản phẩm, kênh và chi nhánh, chủ doanh nghiệp biết đâu là nguồn lợi nhuận thật và đâu là phần đang “ăn” lợi nhuận.

2.2. Phát hiện sớm rủi ro về tiền và công nợ

Nhiều doanh nghiệp có lãi trên sổ sách nhưng vẫn thiếu tiền trả lương vì tiền nằm trong công nợ và hàng tồn kho. Theo số liệu của Cục Thống kê được Báo Pháp luật Việt Nam dẫn lại, quý I/2026 bình quân mỗi tháng có khoảng 30.600 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Báo cáo dòng tiền và tuổi nợ giúp lãnh đạo thấy khoảng thiếu hụt trước vài tuần để xử lý chủ động, thay vì phát hiện khi đã muộn.

2.3. Ra quyết định dựa trên dữ liệu

Khi có số so sánh giữa kế hoạch và thực tế, các quyết định như tăng ngân sách quảng cáo, đóng một điểm bán hay tuyển thêm người đều có căn cứ. Đây là nền tảng để xây dựng doanh nghiệp định hướng dữ liệu, nơi mọi cấp quản lý cùng nhìn một bộ số.

2.4. Giao việc và đo lường trách nhiệm rõ ràng

Mỗi chỉ số trong báo cáo có một người chịu trách nhiệm. Nhờ đó, cuộc họp chuyển từ “ai đúng ai sai” sang “chỉ số nào lệch, ai xử lý, khi nào xong”.

>>> XEM THÊM: VĂN HÓA BÁO CÁO: GỐC RỄ CỦA XÂY DỰNG VĂN HÓA DOANH NGHIỆP AN TOÀN VÀ HIỆU QUẢ

3. Báo cáo quản trị khác báo cáo tài chính như thế nào?

Khác biệt cốt lõi nằm ở người dùng và mục đích. Báo cáo tài chính phục vụ bên ngoài, theo chuẩn mực bắt buộc và nhìn về quá khứ. Báo cáo quản trị phục vụ nội bộ, linh hoạt và hướng tới quyết định tương lai.

Tiêu chí

Báo cáo quản trị

Báo cáo tài chính

Người sử dụng

Chủ doanh nghiệp, ban giám đốc, trưởng bộ phận

Cơ quan thuế, ngân hàng, nhà đầu tư, cổ đông

Tính bắt buộc

Không bắt buộc, doanh nghiệp tự quyết

Bắt buộc theo Luật Kế toán

Mẫu biểu

Tự thiết kế theo nhu cầu quản lý

Theo mẫu quy định của Bộ Tài chính

Kỳ lập

Ngày, tuần, tháng, quý

Năm (một số đơn vị lập thêm quý, bán niên)

Mức độ chi tiết

Theo sản phẩm, kênh, bộ phận

Tổng hợp toàn doanh nghiệp

Thời gian nhìn

Hiện tại và tương lai, có dự báo

Quá khứ, số đã phát sinh

Ví dụ

Lãi lỗ từng cửa hàng tháng 10

Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh năm

1 - Người dùng và mục đích: Báo cáo tài chính giúp bên ngoài đánh giá doanh nghiệp, còn báo cáo kế toán quản trị giúp bên trong điều hành. Vì vậy, một báo cáo tài chính đẹp vẫn có thể che giấu một cửa hàng đang lỗ kéo dài.

2 - Tính linh hoạt và tốc độ: Báo cáo tài chính phải đúng chuẩn mực dù ra chậm. Báo cáo quản trị thì được đổi chỉ tiêu theo từng giai đoạn và chấp nhận sai số nhỏ để kịp hành động.

3 - Hai hệ thống phải khớp nhau: Số quản trị có thể chi tiết và nhanh hơn, nhưng cuối tháng tổng doanh thu, giá vốn và chi phí phải khớp với sổ kế toán. Nếu lệch, kế toán cần ghi rõ khoản chênh và lý do, nếu không lãnh đạo sẽ mất niềm tin vào cả hai bộ số.

4. Các loại báo cáo quản trị doanh nghiệp cần có

Báo cáo quản trị doanh nghiệp thường chia thành 5 nhóm theo chức năng. Doanh nghiệp không cần đủ tất cả ngay từ đầu. Nên bắt đầu với nhóm tài chính và kinh doanh rồi mở rộng dần:

  • Nhóm báo cáo tài chính quản trị
  • Nhóm báo cáo kinh doanh và bán hàng
  • Nhóm báo cáo marketing
  • Nhóm báo cáo nhân sự
  • Nhóm báo cáo vận hành
Các loại báo cáo quản trị doanh nghiệp cần có
Các loại báo cáo quản trị doanh nghiệp cần có

4.1. Nhóm báo cáo tài chính quản trị

Đây là nhóm quan trọng nhất vì phản ánh sức khỏe tiền bạc của doanh nghiệp. Nhóm này gồm kết quả kinh doanh theo sản phẩm hoặc kênh, dòng tiền và dự báo dòng tiền, công nợ phải thu, phải trả, tồn kho và chi phí so với ngân sách. Muốn đi sâu phần tiền, bạn có thể tham khảo cách quản trị dòng tiền doanh nghiệp vừa và nhỏ.

4.2. Nhóm báo cáo kinh doanh và bán hàng

Nhóm này theo dõi doanh số theo nhân viên, khu vực, khách hàng và tỷ lệ chuyển đổi trong phễu bán hàng. Số liệu chỉ chính xác khi doanh nghiệp quản lý dữ liệu bán hàng tập trung trên một hệ thống.

4.3. Nhóm báo cáo marketing

Báo cáo marketing đo chi phí, số khách hàng tiềm năng, chi phí trên mỗi khách hàng và doanh thu mang về theo từng kênh. Doanh nghiệp có thể tham khảo các mẫu báo cáo marketing để thống nhất số liệu giữa marketing và kinh doanh.

4.4. Nhóm báo cáo nhân sự

Nhóm này gồm biến động nhân sự, tỷ lệ nghỉ việc, chi phí lương trên doanh thu và năng suất bình quân mỗi người. Đây là căn cứ để lãnh đạo quyết định tuyển thêm, đào tạo hay tái cấu trúc.

4.5. Nhóm báo cáo vận hành

Báo cáo vận hành theo dõi tiến độ đơn hàng, tỷ lệ giao đúng hạn, tỷ lệ lỗi, khiếu nại và năng suất từng khâu. Với doanh nghiệp sản xuất hoặc chuỗi dịch vụ, đây là nhóm phát hiện điểm nghẽn sớm nhất.

4.6. Bảng công thức các chỉ số cốt lõi

Báo cáo chỉ có giá trị khi các chỉ số được định nghĩa thống nhất. Bảng sau tổng hợp những chỉ số hay dùng nhất:

Chỉ số

Công thức

Ý nghĩa

Biên lãi gộp

Lãi gộp / Doanh thu thuần × 100%

Mỗi 100 đồng doanh thu giữ lại bao nhiêu sau giá vốn

Số ngày thu tiền (DSO)

Phải thu bình quân / Doanh thu bán chịu × Số ngày trong kỳ

Bao lâu thì thu được tiền từ khách

Vòng quay hàng tồn kho

Giá vốn hàng bán / Tồn kho bình quân

Hàng quay vòng bao nhiêu lần trong kỳ

Số ngày tồn kho

Số ngày trong kỳ / Vòng quay hàng tồn kho

Hàng nằm trong kho bao lâu mới bán được

Chi phí có khách hàng (CAC)

Chi phí marketing và bán hàng / Số khách hàng mới

Tốn bao nhiêu để có một khách mới

Tỷ lệ nghỉ việc

Số người nghỉ / Nhân sự bình quân × 100%

Mức độ ổn định của đội ngũ

Tỷ lệ thực hiện kế hoạch

Thực tế / Kế hoạch × 100%

Doanh nghiệp đang đi đúng hay lệch mục tiêu

5. Mẫu báo cáo quản trị có số liệu minh họa

Bốn mẫu báo cáo quản trị dưới đây là bộ khung tối thiểu cho doanh nghiệp vừa và nhỏ. Số liệu là giả định của một chuỗi bán lẻ mỹ phẩm có 2 cửa hàng và 1 kênh online, đơn vị triệu đồng:

  • Mẫu báo cáo kết quả kinh doanh theo kênh
  • Mẫu phân bổ chi phí chung theo kênh
  • Mẫu báo cáo dòng tiền 4 tuần tới
  • Mẫu báo cáo tuổi nợ phải thu
Mẫu báo cáo quản trị có số liệu minh họa
Mẫu báo cáo quản trị có số liệu minh họa

5.1. Mẫu báo cáo kết quả kinh doanh theo kênh

Kênh

Doanh thu

Giá vốn

Lãi gộp

Biên lãi gộp

Chi phí trực tiếp

Lợi nhuận đóng góp

Cửa hàng A

1.200

720

480

40%

300

180

Cửa hàng B

900

540

360

40%

330

30

Online

1.400

770

630

45%

490

140

Tổng

3.500

2.030

1.470

42%

1.120

350

Nhìn tổng, doanh nghiệp có lợi nhuận đóng góp 350 triệu, tương đương 10% doanh thu. Nhưng khi bóc theo kênh, cửa hàng B chỉ đóng góp 30 triệu dù doanh thu 900 triệu, vì mặt bằng và lương chiếm hơn 36% doanh thu. Đây là tín hiệu để xem lại hợp đồng thuê hoặc mô hình nhân sự của điểm bán, đúng tinh thần unit economics.

5.2. Mẫu phân bổ chi phí chung theo kênh

Chi phí chung như văn phòng, kế toán, lương ban giám đốc không thuộc riêng kênh nào, nên kế toán phải chọn một tiêu thức phân bổ. Giả sử chi phí chung tháng là 200 triệu, phân bổ theo tỷ trọng doanh thu:

Kênh

Lợi nhuận đóng góp

Tỷ trọng doanh thu

Chi phí chung phân bổ

Lợi nhuận sau phân bổ

Cửa hàng A

180

34,3%

68,6

111,4

Cửa hàng B

30

25,7%

51,4

-21,4

Online

140

40%

80

60

Tổng

350

100%

200

150

Sau phân bổ, cửa hàng B lỗ 21,4 triệu. Tuy vậy, đóng cửa hàng B ngay chưa chắc là quyết định đúng. Chi phí chung 200 triệu vẫn còn nguyên sau khi đóng, nên lợi nhuận toàn công ty sẽ giảm từ 150 triệu xuống 120 triệu vì mất 30 triệu đóng góp. Câu hỏi đúng là làm sao tăng lợi nhuận đóng góp của B, ví dụ đàm phán lại giá thuê hoặc điều chỉnh ca làm việc.

Tiêu thức phân bổ nên được ghi rõ trong bảng định nghĩa chỉ số và giữ cố định qua các kỳ. Doanh nghiệp có thể phân bổ theo doanh thu, số nhân sự hoặc diện tích, miễn là thống nhất để so sánh được giữa các tháng.

5.3. Mẫu báo cáo dòng tiền 4 tuần tới

Tuần

Tiền đầu kỳ

Thu dự kiến

Chi dự kiến

Tiền cuối kỳ

Tuần 1

800

650

700

750

Tuần 2

750

600

900

450

Tuần 3

450

550

850

150

Tuần 4

150

700

600

250

Giả sử mức tồn quỹ an toàn là 300 triệu. Tuần 3 chỉ còn 150 triệu vì trùng kỳ trả lương và nhập hàng. Biết trước 2 tuần, lãnh đạo có thể đẩy thu hồi công nợ quá hạn hoặc thương lượng giãn hạn thanh toán với nhà cung cấp. Báo cáo này nên được cập nhật cuốn chiếu mỗi tuần: bỏ tuần đã qua, thêm một tuần mới ở cuối.

5.4. Mẫu báo cáo tuổi nợ phải thu

Nhóm tuổi nợ

Số tiền

Tỷ trọng

Trong hạn

1.100

55%

Quá hạn 1 đến 30 ngày

500

25%

Quá hạn 31 đến 60 ngày

250

12,5%

Quá hạn trên 60 ngày

150

7,5%

Tổng

2.000

100%

Báo cáo cho thấy 45% công nợ đã quá hạn. Khoản trên 60 ngày cần giao đích danh người xử lý. Nhóm 1 đến 30 ngày nên được nhắc nợ ngay để không trôi sang nhóm rủi ro cao hơn. Bản đầy đủ nên có thêm danh sách 10 khách hàng nợ lớn nhất, vì công nợ thường tập trung vào vài khách hàng.

Ở cấp độ điều hành, nhiều doanh nghiệp đã có đủ báo cáo nhưng chưa biết chuẩn hóa từ đâu cho cả tổ chức. Nếu anh/chị đang ở tình trạng đó, chương trình Business Master của Trường Doanh nhân HBR đồng hành 2 năm, trực tiếp tư vấn hệ thống quản trị theo từng giai đoạn của doanh nghiệp.

6. 5 bước lập hệ thống báo cáo quản trị

Để lập báo cáo quản trị dùng được, doanh nghiệp cần đi qua 5 bước: xác định người dùng, chọn chỉ số, chuẩn hóa dữ liệu, thiết kế mẫu và lịch báo cáo, rồi họp review để ra hành động.

  • Bước 1: Xác định người dùng và câu hỏi cần trả lời
  • Bước 2: Chọn bộ chỉ số cốt lõi cho từng cấp
  • Bước 3: Chuẩn hóa nguồn dữ liệu và định nghĩa chỉ số
  • Bước 4: Thiết kế mẫu, lịch báo cáo và người chịu trách nhiệm
  • Bước 5: Họp review, ra hành động và cải tiến
5 bước lập hệ thống báo cáo quản trị
5 bước lập hệ thống báo cáo quản trị

Bước 1: Xác định người dùng và câu hỏi cần trả lời

Mỗi báo cáo phải trả lời câu hỏi của một người cụ thể. Chủ doanh nghiệp cần biết lãi thật và tiền còn bao nhiêu. Trưởng phòng kinh doanh cần biết ai đang tụt doanh số. Kế toán cần biết khoản nợ nào sắp quá hạn. Hãy liệt kê các quyết định mỗi cấp phải đưa ra hằng tuần, hằng tháng rồi mới thiết kế báo cáo.

Bước 2: Chọn bộ chỉ số cốt lõi cho từng cấp

Mỗi cấp chỉ nên theo dõi 5 đến 12 chỉ số gắn với mục tiêu kinh doanh. Chỉ số cấp dưới cộng dồn lên cấp trên. Ví dụ, doanh số từng nhân viên cộng lên doanh số phòng, rồi lên doanh thu công ty.

Một nguyên tắc đáng học là cách Amazon chia chỉ số trong buổi họp Weekly Business Review, được Colin Bryar và Bill Carr mô tả trong cuốn Working Backwards. Họ tách chỉ số đầu ra (doanh thu, lợi nhuận) khỏi chỉ số đầu vào kiểm soát được (số sản phẩm có hàng, tốc độ giao hàng, giá cạnh tranh), và tập trung thảo luận vào nhóm đầu vào. Với SME, chỉ số đầu vào có thể là số cuộc gọi tư vấn, tỷ lệ chốt đơn hay số ngày tồn kho, vì đó là thứ đội ngũ tác động được mỗi ngày.

Khi chọn chỉ số đánh giá cá nhân, nên tham khảo cách thiết lập KPI để tránh đo những thứ không ai kiểm soát được.

Bước 3: Chuẩn hóa nguồn dữ liệu và định nghĩa chỉ số

Đây là bước hay bị bỏ qua nhất. Phòng kinh doanh tính doanh thu theo hợp đồng ký, còn kế toán tính theo hóa đơn xuất, nên hai bên luôn lệch số. Theo Gartner, dữ liệu kém chất lượng khiến mỗi tổ chức thiệt hại trung bình 12,9 triệu USD mỗi năm.

Doanh nghiệp cần một bảng định nghĩa chỉ số với 6 cột: tên chỉ số, công thức, nguồn dữ liệu, người nhập, thời điểm chốt số và tiêu thức phân bổ (nếu có). Bảng này nên do kế toán trưởng giữ và mọi thay đổi phải được ban giám đốc duyệt.

Bước 4: Thiết kế mẫu, lịch báo cáo và người chịu trách nhiệm

Mẫu báo cáo nên ngắn, có so sánh với kế hoạch và kỳ trước, có cột ghi nguyên nhân. Lịch báo cáo có thể chia như sau:

Tần suất

Báo cáo

Người lập

Người đọc

Hằng ngày

Doanh số, tiền mặt, đơn hàng

Kế toán, trưởng ca

Trưởng bộ phận

Hằng tuần

Phễu bán hàng, dòng tiền 4 tuần, tồn kho

Trưởng phòng

Ban giám đốc

Hằng tháng

Kết quả kinh doanh theo kênh, công nợ, nhân sự

Kế toán trưởng

Chủ doanh nghiệp

Hằng quý

Thực hiện kế hoạch, ngân sách

Ban giám đốc

Chủ doanh nghiệp, HĐQT

Lịch và trách nhiệm nên được viết thành quy trình chuẩn SOP để báo cáo không phụ thuộc vào một cá nhân. Một mốc thực tế là báo cáo tháng ra trước ngày 5 tháng sau, vì càng ra muộn càng mất giá trị điều hành.

Bước 5: Họp review, ra hành động và cải tiến

Báo cáo chỉ có giá trị khi dẫn đến hành động. Mỗi cuộc họp review nên kết thúc bằng danh sách việc cần làm, người phụ trách và hạn hoàn thành. Kỳ họp sau mở đầu bằng việc kiểm tra danh sách này trước khi xem số mới. Sau 2 đến 3 kỳ, hãy rà lại: báo cáo nào không ai đọc thì bỏ, chỉ số nào còn thiếu thì bổ sung.

7. Công cụ hỗ trợ lập báo cáo quản trị

Doanh nghiệp có thể lập báo cáo quản trị bằng 4 nhóm công cụ, tùy quy mô và mức độ số hóa:

  • Excel, Google Sheets: Phù hợp doanh nghiệp nhỏ mới bắt đầu, chi phí thấp nhưng dễ sai khi nhiều người cùng nhập.
  • Phần mềm kế toán, CRM, ERP: Dữ liệu nhập một lần và tự lên báo cáo, phù hợp doanh nghiệp từ vài chục nhân sự.
  • Công cụ BI (Looker Studio, Power BI): Kết nối nhiều nguồn dữ liệu thành dashboard trực quan, cập nhật gần như theo thời gian thực.
  • AI: Tóm tắt biến động và cảnh báo chỉ số bất thường trên dữ liệu đã chuẩn hóa. Ví dụ, kế toán có thể yêu cầu AI “so sánh doanh thu tuần này với kế hoạch, chỉ ra 3 chỉ số lệch nhiều nhất và gợi ý nguyên nhân cần kiểm tra”.
Công cụ hỗ trợ lập báo cáo quản trị
Công cụ hỗ trợ lập báo cáo quản trị

Công cụ chỉ giải quyết phần tổng hợp. Nếu chưa chuẩn hóa định nghĩa chỉ số ở Bước 3, phần mềm đắt tiền vẫn cho ra những con số không ai tin.

8. Chủ doanh nghiệp nên đọc báo cáo quản trị như thế nào?

Chủ doanh nghiệp nên đọc báo cáo theo chuỗi 4 câu hỏi: kết quả ra sao, lệch bao nhiêu so với kế hoạch, vì sao lệch và cần làm gì. Để áp dụng được, có 3 việc cần nắm:

  • Đọc theo chuỗi Kết quả, Chênh lệch, Nguyên nhân, Hành động
  • Tách chênh lệch thành phần do lượng và do giá
  • Gói báo cáo vào một trang tổng quan 10 chỉ số
Chủ doanh nghiệp nên đọc báo cáo quản trị như thế nào?
Chủ doanh nghiệp nên đọc báo cáo quản trị như thế nào?

Nhiều chủ doanh nghiệp SME nói rằng mình “có báo cáo nhưng không dùng được”. Nỗi đau thật phía sau là doanh nghiệp không có hệ thống dữ liệu. Nhân sự báo cáo gì thì lãnh đạo biết nấy, và cuối cùng vẫn phải quyết định theo cảm giác. Nỗi sợ lớn nhất là chỉ phát hiện vấn đề khi đã quá muộn, lúc không đủ tiền trả lương hoặc khách hàng lớn đã rời đi.

8.1. Đọc theo chuỗi Kết quả, Chênh lệch, Nguyên nhân, Hành động

Mỗi chỉ số quan trọng đều được đọc qua 4 câu hỏi: con số thực tế là bao nhiêu, lệch bao nhiêu so với kế hoạch và kỳ trước, lệch vì sao, và ai làm gì đến khi nào. Cách đọc này giúp cuộc họp đi thẳng tới quyết định thay vì dừng ở việc nghe báo cáo.

8.2. Tách chênh lệch thành phần do lượng và do giá

Giả sử kênh online đặt kế hoạch 8.000 đơn với giá bình quân 200.000 đồng, tương đương 1.600 triệu. Thực tế đạt 8.750 đơn nhưng giá bình quân chỉ 160.000 đồng, doanh thu 1.400 triệu, hụt 200 triệu.

Thành phần chênh lệch

Cách tính

Kết quả

Do lượng

(8.750 - 8.000) × 200.000 đồng

+150 triệu

Do giá

(160.000 - 200.000) × 8.750 đơn

-350 triệu

Tổng chênh lệch

-200 triệu

Nếu chỉ nhìn doanh thu hụt, lãnh đạo dễ ép đội bán hàng chạy thêm đơn. Nhưng phân tích cho thấy đội ngũ đã vượt số đơn, còn doanh thu hụt vì khuyến mãi quá sâu. Hành động đúng là rà lại chính sách giảm giá, không phải tăng áp lực doanh số.

8.3. Gói báo cáo vào một trang tổng quan 10 chỉ số

Chủ doanh nghiệp không cần đọc hết mọi báo cáo chi tiết. Một trang tổng quan hằng tháng với khoảng 10 chỉ số, mỗi chỉ số có ngưỡng cảnh báo, là đủ để biết cần hỏi sâu vào đâu. Bảng dưới đây là gợi ý, doanh nghiệp điều chỉnh ngưỡng theo ngành:

Chỉ số

Ngưỡng cảnh báo gợi ý

Tỷ lệ thực hiện kế hoạch doanh thu

Dưới 90%

Biên lãi gộp

Giảm hơn 2 điểm % so với kỳ trước

Lợi nhuận đóng góp theo kênh

Có kênh âm

Tiền cuối kỳ dự báo 4 tuần

Dưới mức tồn quỹ an toàn

Công nợ quá hạn trên 60 ngày

Trên 5% tổng phải thu

Số ngày tồn kho

Vượt định mức ngành hàng

Chi phí có khách hàng (CAC)

Tăng hơn 20% so với kỳ trước

Tỷ lệ chuyển đổi khách hàng tiềm năng

Giảm 2 kỳ liên tiếp

Tỷ lệ nghỉ việc tháng

Cao hơn trung bình 3 tháng gần nhất

Chi phí lương trên doanh thu

Vượt ngân sách

Mr. Tony Dzung, nhà sáng lập Trường Doanh nhân HBR, nhấn mạnh rằng lãnh đạo phải bám đuổi mục tiêu bằng con số chứ không bằng cảm nhận. Bạn có thể xem chia sẻ của anh trong video Làm sao để bám đuổi mục tiêu kinh doanh? trên kênh YouTube Trường Doanh Nhân HBR.

Khi mọi quản lý cùng đọc một bộ số, lãnh đạo có thể phân quyền cho nhân viên mà vẫn kiểm soát được kết quả. Đó cũng là nền tảng để doanh nghiệp vận hành trơn tru ngay cả khi chủ doanh nghiệp không có mặt mỗi ngày.

9. Những lưu ý khi lập và sử dụng báo cáo quản trị

Hệ thống báo cáo thất bại thường không vì thiếu số liệu mà vì thiết kế và sử dụng sai. Doanh nghiệp cần tránh 6 lỗi sau:

  • Báo cáo quá nhiều, không ai đọc: Mỗi phòng gửi vài chục trang khiến lãnh đạo không biết nhìn vào đâu.
  • Chỉ nhìn doanh thu: Doanh thu tăng nhưng biên lãi giảm, công nợ phình to vẫn là dấu hiệu nguy hiểm.
  • Không so với kế hoạch: Một con số đứng một mình không cho biết tốt hay xấu.
  • Số liệu mỗi phòng một kiểu: Thiếu định nghĩa thống nhất khiến cuộc họp biến thành tranh cãi số nào đúng.
  • Quyết định chỉ dựa trên lợi nhuận sau phân bổ: Như ví dụ cửa hàng B, đóng một bộ phận “lỗ sau phân bổ” có thể làm lợi nhuận chung giảm.
  • Có báo cáo nhưng không có hành động: Họp xong không có người phụ trách và hạn hoàn thành thì báo cáo chỉ là thủ tục.
Những lưu ý khi lập và sử dụng báo cáo quản trị
Những lưu ý khi lập và sử dụng báo cáo quản trị

>>> XEM THÊM: OKR LÀ GÌ? BÍ QUYẾT THIẾT LẬP MỤC TIÊU GIÚP ĐỘI NGŨ TĂNG HIỆU SUẤT VƯỢT TRỘI

Một hệ thống báo cáo quản trị tốt luôn bắt đầu từ bản kế hoạch kinh doanh rõ ràng, vì không có kế hoạch thì không có gì để so sánh và điều chỉnh. Khóa học Xây dựng chiến lược và lập kế hoạch kinh doanh 2027 tại Trường Doanh nhân HBR diễn ra ngày 21 đến 22/11/2026 tại Hà Nội. Khóa học giúp anh/chị xây dựng mục tiêu, kế hoạch và bộ chỉ số theo dõi cho cả năm.

Khóa học được dẫn dắt bởi Mr. Tony Dzung cùng đội ngũ chuyên gia HBR, dựa trên kinh nghiệm vận hành hệ sinh thái HBR Holdings với hơn 1.400 nhân sự. Như Mr. Tony Dzung chia sẻ: “HBR không phải là nơi cung cấp lý thuyết suông. Tại đây, tôi mang đến các giải pháp và công cụ thực tế để các doanh nghiệp có thể ứng dụng ngay vào việc tháo gỡ các vấn đề của mình.” Anh/chị hãy đăng ký ngay để nhận tư vấn từ đội ngũ Trường Doanh nhân HBR.

10. Câu hỏi thường gặp về báo cáo quản trị

10.1. Ai chịu trách nhiệm lập báo cáo quản trị?

Kế toán hoặc kế toán trưởng thường tổng hợp báo cáo kế toán quản trị. Các báo cáo kinh doanh, marketing, nhân sự do trưởng bộ phận lập, nhưng định nghĩa chỉ số phải được thống nhất ở cấp công ty.

10.2. Bao lâu nên lập báo cáo quản trị một lần?

Doanh số và tiền mặt theo ngày, phễu bán hàng và dòng tiền theo tuần, kết quả kinh doanh theo tháng, thực hiện kế hoạch theo quý.

10.3. Doanh nghiệp nhỏ có cần báo cáo quản trị không?

Có. Doanh nghiệp dưới 10 nhân sự chỉ cần 3 báo cáo tối thiểu: lãi lỗ theo sản phẩm hoặc kênh, dòng tiền và công nợ. Như vậy là đủ để hình thành thói quen điều hành bằng số trước khi mở rộng.

10.4. Báo cáo quản trị nội bộ có phải nộp cơ quan thuế không?

Không. Đây là tài liệu nội bộ. Doanh nghiệp chỉ nộp báo cáo tài chính và tờ khai thuế theo quy định.

Kết luận

Tóm lại, báo cáo quản trị là công cụ giúp chủ doanh nghiệp nhìn đúng lãi, tiền và rủi ro theo từng bộ phận để ra quyết định kịp thời. Khi được thiết kế đúng người dùng, chỉ số thống nhất, đọc theo chuỗi kết quả đến hành động, hệ thống báo cáo sẽ giúp doanh nghiệp vận hành bằng dữ liệu thay vì cảm giác.

Thông tin tác giả
Công ty TNHH Trường Doanh nhân HBR ra đời với sứ mệnh là cầu nối truyền cảm hứng và mang cơ hội học tập từ các chuyên gia nổi tiếng trong nước và quốc tế, cập nhật liên tục những kiến thức mới nhất về lãnh đạo và quản trị từ các trường đại học hàng đầu thế giới như Wharton, Harvard, MIT Sloan, INSEAD, NUS, SMU… Nhờ vào đó, mỗi doanh nghiệp Việt Nam có thể đi ra biển lớn, tạo nên con đường ngắn nhất và nhanh nhất cho sự phát triển bền vững của mỗi doanh nghiệp.
ĐĂNG KÝ NHẬN TƯ VẤN KHÓA HỌC CỦA HBR
ĐĂNG KÝ NHẬN TƯ VẤN KHÓA HỌC CỦA HBR
Đăng ký ngay
Hotline