OLFACTORY MARKETING: CHIẾN LƯỢC MÙI HƯƠNG KÍCH HOẠT ĐỘNG CƠ MUA HÀNG

Trong thị trường nơi khách hàng “bội thực” quảng cáo và khuyến mãi, quyết định mua hàng ngày càng phụ thuộc vào trải nghiệm họ cảm nhận khi chạm vào thương hiệu. Đó là lý do Olfactory Marketing (marketing bằng mùi hương) được nhiều doanh nghiệp áp dụng để kích hoạt cảm xúc, tạo dấu ấn khác biệt và giữ chân khách hàng. Một mùi hương đúng không chỉ làm không gian dễ chịu, mà còn trở thành “chữ ký vô hình” khiến khách nhớ lâu và muốn quay lại. Cùng HBR khám phá cơ chế tác động đến hành vi mua, ngành ứng dụng hiệu quả, và những sai lầm cần tránh để triển khai đúng và an toàn.

Nội dung chính của bài:

• Olfactory Marketing là gì? Khái niệm, nguyên tắc lựa chọn mùi hương và ví dụ thực tế từ Starbucks, Singapore Airlines.
• Vì sao mùi hương độc quyền giúp giữ chân khách hàng? Cơ chế kích hoạt cảm xúc, ký ức và tạo thói quen quay lại.
• Mùi hương tác động đến hành vi mua như thế nào? Hai cơ chế cốt lõi: Mood-driven buying và Olfactory Logo.
• Ngành nào ứng dụng Olfactory Marketing mạnh nhất? Spa, khách sạn – resort – nhà hàng, bán lẻ thời trang và hàng không.
• 6 sai lầm khiến Olfactory Marketing phản tác dụng và cách khắc phục để triển khai an toàn, hiệu quả.

1. Olfactory Marketing là gì?

Olfactory Marketing là việc sử dụng mùi hương một cách chiến lược như một công cụ truyền thông nhằm khơi gợi cảm xúc, tạo dựng ký ức và tác động đến hành vi mua hàng của người tiêu dùng. Đây là một phần trong hệ thống Tiếp thị đa giác quan (Sensory Marketing).

Trong Olfactory Marketing, mùi hương không được lựa chọn một cách ngẫu nhiên. Để tạo ra hiệu quả thực sự, hương thơm cần đảm bảo các nguyên tắc cốt lõi sau:

• Phù hợp với tính cách thương hiệu (Brand Personality), giúp thương hiệu có “dấu ấn” riêng trong tâm trí khách hàng.
• Phù hợp với nhóm khách hàng mục tiêu, đảm bảo trải nghiệm đúng gu và đúng kỳ vọng của họ.
• Đồng nhất tại mọi điểm chạm (Touchpoint), tạo sự nhất quán trong toàn bộ hành trình trải nghiệm thương hiệu.

Ví dụ, khi Starbucks chủ động lan tỏa mùi cà phê rang xay tại khu vực cửa ra vào, đó chính là Olfactory Marketing. Hay khi Singapore Airlines phát triển mùi hương riêng mang tên “Stefan Floridian Waters” và tích hợp vào khăn nóng cũng như trải nghiệm của tiếp viên, đó được xem là một trong những hình mẫu tiêu biểu của Olfactory Marketing ở đẳng cấp cao.

Và PestnClean có mặt ở đây để giúp doanh nghiệp của bạn tạo ra trải nghiệm tương tự thông qua công nghệ máy khuếch tán Scentsea.

2. Tại sao Mùi hương độc quyền lại giúp giữ chân và kích hoạt cảm xúc khách hàng?

Trong Olfactory Marketing, mùi hương độc quyền (signature scent) không chỉ để “làm thơm” không gian, mà là một công cụ mạnh để tạo cảm xúc – khắc sâu ký ức – hình thành thói quen quay lại. Dưới đây là những lý do cốt lõi:

• Tác động trực tiếp đến cảm xúc & ký ức: Khứu giác liên kết chặt với vùng não xử lý cảm xúc và ký ức, giúp khách “cảm” thương hiệu ngay lập tức.
• Tạo dấu hiệu nhận diện vô hình: Nếu logo giúp khách nhìn thấy, thì mùi hương giúp khách nhận ra - signature scent trở thành “chữ ký” riêng của thương hiệu.
• Tăng thời gian ở lại → tăng mua hàng: Mùi hương phù hợp tạo cảm giác thoải mái, thư giãn, giúp khách ở lại lâu hơn và dễ mua thêm.
• Hình thành thói quen quay lại: Khi mùi hương gắn với trải nghiệm tích cực, khách sẽ vô thức muốn quay lại để “tìm lại cảm giác đó”.
• Đồng nhất trải nghiệm ở mọi điểm chạm: Duy trì mùi hương ổn định tại cửa hàng, phòng dịch vụ, packaging… giúp thương hiệu nhất quán, dễ nhớ và giữ chân tốt hơn.

3. Olfactory Marketing tác động tới hành vi mua như thế nào?

Olfactory Marketing (marketing bằng mùi hương) tác động đến hành vi mua hàng theo một cơ chế đặc biệt: mùi hương không thuyết phục khách hàng bằng lý trí, mà tác động trực tiếp đến cảm xúc và ký ức. Đây là lý do vì sao nhiều thương hiệu có thể tạo ra trải nghiệm “dễ chịu – đáng nhớ – muốn quay lại” chỉ bằng một yếu tố vô hình như mùi hương.

Về bản chất, Olfactory Marketing ảnh hưởng đến hành vi tiêu dùng theo hai hướng chính: 

• Điều chỉnh trạng thái cảm xúc tại thời điểm mua 
• Củng cố nhận diện thương hiệu trong trí nhớ dài hạn.

3.1. Cơ chế 1: Mùi → Cảm xúc → Hành vi mua (Mood-driven Buying)

Trong môi trường bán lẻ hoặc dịch vụ, trạng thái cảm xúc ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi tiêu dùng. Khi mùi hương tạo ra cảm giác dễ chịu, khách hàng thường có xu hướng:

• Ở lại không gian lâu hơn
• Đánh giá trải nghiệm tích cực hơn
• Tương tác nhiều hơn với sản phẩm/dịch vụ
• Dễ đưa ra quyết định mua hoặc nâng cấp lựa chọn

Chuỗi tác động có thể hiểu theo logic sau: Mùi hương phù hợp → Cảm xúc tích cực → Tăng thời gian trải nghiệm → Tăng khả năng mua

Điều này đặc biệt hiệu quả với các ngành bán trải nghiệm như spa, showroom, thời trang, nhà hàng, khách sạn – nơi cảm xúc đóng vai trò quan trọng trong cảm nhận giá trị.

3.2. Cơ chế 2: Mùi → Nhận diện thương hiệu (Olfactory Logo)

Bên cạnh tác động ngắn hạn đến hành vi mua tại thời điểm hiện tại, mùi hương còn có thể trở thành một dạng “dấu hiệu nhận diện vô hình” của thương hiệu.

Khi doanh nghiệp sở hữu một mùi hương đặc trưng và duy trì nhất quán qua thời gian, khách hàng sẽ:

• Nhận ra thương hiệu chỉ bằng cảm giác
• Ghi nhớ trải nghiệm mạnh hơn so với thông điệp quảng cáo
• Hình thành cảm giác quen thuộc và tin tưởng
• Tăng ý định quay lại trong tương lai

4. Olfactory Marketing ứng dụng mạnh nhất trong ngành nào?

Olfactory Marketing phát huy hiệu quả rõ rệt nhất ở những ngành bán trải nghiệm - nơi khách hàng không chỉ mua sản phẩm/dịch vụ, mà còn “mua cảm giác”. Khi mùi hương được thiết kế đúng, doanh nghiệp có thể tăng giá trị cảm nhận, kéo dài thời gian khách ở lại, củng cố nhận diện thương hiệu và tăng tỷ lệ quay lại.

Dưới đây là 4 nhóm ngành ứng dụng Olfactory Marketing mạnh nhất:

• Spa – thẩm mỹ – wellness
• Khách sạn – resort – nhà hàng
• Thời trang – bán lẻ (retail)
• Hàng không (airlines)

4.1. Spa – thẩm mỹ – wellness

Đây là nhóm ngành “hợp mùi hương” nhất vì khách hàng đến để thư giãn, trị liệu và tái tạo cảm xúc. Mùi hương không chỉ là yếu tố trang trí, mà gần như trở thành một phần của dịch vụ.

Olfactory Marketing trong spa/wellness giúp:

• Kích hoạt trạng thái thư giãn nhanh hơn, giảm căng thẳng ngay từ phút đầu khách bước vào.
• Nâng giá trị trải nghiệm: khách cảm thấy dịch vụ “đáng tiền”, “chuyên nghiệp”, “cao cấp” hơn dù bạn không cần nói nhiều.
• Tăng khả năng mua gói dài hạn: khi khách cảm nhận được sự thoải mái và an toàn, họ dễ đưa ra quyết định mua liệu trình/chăm sóc định kỳ.
• Tạo dấu ấn thương hiệu: signature scent ổn định giúp khách nhớ spa bằng cảm giác, không chỉ bằng tên.

Gợi ý triển khai: chọn nhóm mùi mang tính “dịu – sạch – trị liệu” (lavender, green tea, white tea, herbal…), duy trì đồng nhất ở sảnh, phòng trị liệu và khăn/đồ amenities.

4.2. Khách sạn – resort – nhà hàng

Trong ngành lưu trú và F&B, trải nghiệm tổng thể là yếu tố quyết định sự hài lòng. Một mùi hương độc quyền được thiết kế tốt có thể biến không gian thành “điểm đến cảm xúc”, khiến khách nhớ lâu và muốn quay lại.

Olfactory Marketing trong khách sạn/resort/nhà hàng giúp:

• Tạo ấn tượng ngay tại sảnh: chỉ cần bước vào là khách cảm thấy được chào đón và chăm sóc.
• Chuẩn hóa trải nghiệm cao cấp: mùi hương đồng nhất làm tăng tính chuyên nghiệp và cảm giác “đẳng cấp thương hiệu”.
• Tăng thời gian lưu trú và mức chi tiêu: không gian dễ chịu khiến khách ở lại lâu hơn, trải nghiệm thêm dịch vụ (spa, bar, set menu…).
• Xây dựng “mùi hương ký ức”: khách nhớ chuyến đi, nhớ trải nghiệm và gắn mùi đó với thương hiệu.

Gợi ý triển khai: dùng scent zoning (phân vùng mùi) — sảnh mùi sang, hành lang mùi nhẹ, phòng mùi thư giãn; nhà hàng ưu tiên mùi kích thích vị giác nhưng không lấn át mùi món ăn.

4.3. Thời trang – bán lẻ (retail)

Với ngành bán lẻ, khách hàng thường ra quyết định dựa rất nhiều vào cảm xúc tại điểm bán. Khi mùi hương kết hợp cùng ánh sáng, âm nhạc và trưng bày, cửa hàng sẽ trở thành một “không gian trải nghiệm” thay vì chỉ là nơi mua đồ.

Olfactory Marketing trong retail giúp:

• Tăng thời gian khách ở lại: mùi hương phù hợp khiến khách thoải mái hơn khi xem, thử và lựa chọn.
• Tăng giá trị cảm nhận của sản phẩm: khách có xu hướng đánh giá thương hiệu cao hơn khi trải nghiệm không gian “có gu”.
• Tạo nhận diện vô hình: signature scent làm khách dễ nhận ra thương hiệu dù chưa nhìn logo.
• Tăng khả năng mua thêm: khi khách ở lại lâu và tâm trạng tốt, hành vi mua bốc đồng/mua thêm thường tăng.

Gợi ý triển khai: thời trang cao cấp hợp woody/amber/leather; thời trang trẻ hợp fruity/clean; tuyệt đối tránh mùi quá nồng gây phản tác dụng.

4.4. Hàng không (airlines)

Ngành hàng không đặc biệt ở chỗ: trải nghiệm diễn ra trong không gian khép kín, dễ bị ảnh hưởng bởi cảm xúc (mệt mỏi, căng thẳng, chờ đợi). Vì vậy, mùi hương được ứng dụng như một công cụ tinh tế để tạo cảm giác dễ chịu và củng cố nhận diện dịch vụ cao cấp.

Olfactory Marketing trong airlines giúp:

• Giảm căng thẳng khi di chuyển: mùi hương phù hợp làm hành khách thư giãn hơn trong hành trình.
• Chuẩn hóa trải nghiệm dịch vụ: mùi hương đồng nhất trong khăn nóng/amenities/cabin tạo cảm giác “được chăm sóc”.
• Tăng khả năng ghi nhớ thương hiệu: hành khách nhớ hãng không chỉ bằng logo, mà bằng cảm giác trải nghiệm.
• Tăng mức độ trung thành: trải nghiệm dễ chịu giúp khách ưu tiên lựa chọn lại trong những lần bay sau.

Gợi ý triển khai: mùi “fresh – clean – calming” ở mức nhẹ, ưu tiên sự tinh tế và ổn định.

Olfactory Marketing cho thấy một sự thật quan trọng: marketing hiện đại không còn là cuộc chiến “nói to hơn”, mà là cuộc chiến “tạo trải nghiệm đúng hơn”. Dù bạn đang làm spa, khách sạn, bán lẻ hay dịch vụ cao cấp, việc xây dựng mùi hương độc quyền chỉ hiệu quả khi nó nằm trong một hệ thống marketing tổng thể — từ định vị thương hiệu, hiểu khách hàng, thiết kế hành trình trải nghiệm cho đến cách triển khai đồng nhất ở mọi điểm chạm.

Khó là ở chỗ nếu doanh nghiệp không có hệ thống marketing, thì mùi hương cũng chỉ là một “mẹo nhỏ” - làm xong để đó, không đo được hiệu quả, không tạo được dấu ấn, không giữ được khách.

Rất nhiều chủ doanh nghiệp đang rơi vào vòng lặp này:

• Chạy ads liên tục nhưng khách không trung thành
• Làm đủ thứ: content, KOL, chương trình, trải nghiệm… nhưng rời rạc
• Không biết đâu là điểm chạm quan trọng nhất để đầu tư
• Không có chiến lược giữ chân khách hàng → bán xong là mất hút
• Càng làm càng tốn tiền, càng mệt… mà thương hiệu vẫn không mạnh lên

Và đó là lý do bạn cần thứ lớn hơn Olfactory Marketing: Bạn cần một hệ thống marketing hiện đại, đủ rõ ràng để đội ngũ làm được, đủ đo lường để biết cái gì hiệu quả, và đủ nhất quán để khách hàng nhớ đến bạn.

👉 Khóa học “XÂY DỰNG HỆ THỐNG MARKETING HIỆN ĐẠI TỪ CHIẾN LƯỢC ĐẾN THỰC THI” của Trường Doanh Nhân HBR được thiết kế để giúp bạn:

• Xây lại nền tảng chiến lược marketing đúng cho doanh nghiệp SMEs
• Thiết kế hệ thống điểm chạm – trải nghiệm – giữ chân khách hàng một cách bài bản
• Biến marketing thành quy trình vận hành, không phụ thuộc vào cảm hứng hay một vài cá nhân
• Tối ưu ngân sách marketing, giảm lệ thuộc vào quảng cáo
• Và quan trọng nhất: tạo ra doanh thu bền vững từ hệ thống, không phải từ “chiêu”

Nếu bạn đang muốn marketing không còn là một cuộc chạy đua đốt tiền,
mà trở thành một hệ thống tạo ra dòng tiền ổn định — thì đây là khóa học bạn nên học càng sớm càng tốt.

✅ Đăng ký ngay để được tư vấn lộ trình phù hợp cho doanh nghiệp của bạn.

ĐĂNG KÝ NHẬN TƯ VẤN KHOÁ HỌC HBR

Thành phốHà NộiHồ Chí MinhBắc NinhHưng YênVĩnh PhúcĐà NẵngHải DươngAn GiangBà Rịa - Vũng TàuBạc LiêuBắc KạnBắc GiangBến TreBình DươngBình ĐịnhBình PhướcBình ThuậnCà MauCao BằngCần ThơĐắk LắkĐắk NôngĐồng NaiĐồng ThápĐiện BiênGia LaiHà GiangHà NamHà TĩnhHải PhòngHoà BìnhHậu GiangKhánh HòaKiên GiangKon TumLai ChâuLào CaiLạng SơnLâm ĐồngLong AnNam ĐịnhNghệ AnNinh BìnhNinh ThuậnPhú ThọPhú YênQuảng BìnhQuảng NamQuảng NgãiQuảng NinhQuảng TrịSóc TrăngSơn LaTây NinhThái BìnhThái NguyênThanh HóaThừa Thiên - HuếTiền GiangTrà VinhTuyên QuangVĩnh LongYên BáiTỉnh khácMỹAnhCampuchiaHàn QuốcLàoMalaysiaNgaNhật BảnPhilippinesSingaporeTrung QuốcĐài LoanĐứcRumaniÚcCanadaẤn ĐộSécMyanmarNước khácThái LanNam PhiBruneiDubaiChưa xác địnhNew ZeadlandHunggaryThổ Nhĩ KìPhần LanLjubljanaBelgium - BỉĐan Mạch (DanMark)

Anh/Chị đang kinh doanh trong lĩnh vực gì?

Giáo dục, đào tạo

Thẩm mỹ, Spa

Dược/ Mỹ phẩm

F&B

Salon tóc

Khác

Nhân sự Văn hóa doanh nghiệp Tài chính Ứng dụng công nghệ Quản trị vận hành Sale - Marketing Sản xuất Quản trị bản thân Chiến lược Lãnh đạo Năng lực lãnh đạo khác

Bạn vui lòng điền đầy đủ thông tin!

Loading...

ĐĂNG KÝ NGAY

5. 6 sai lầm khiến Olfactory Marketing phản tác dụng

Olfactory Marketing có thể nâng trải nghiệm thương hiệu và tăng khả năng giữ chân khách hàng. Tuy nhiên, nếu triển khai sai, mùi hương không chỉ “không có tác dụng” mà còn gây khó chịu, làm khách rời đi sớm và ảnh hưởng trực tiếp đến cảm nhận về chất lượng dịch vụ.

Dưới đây là 6 sai lầm phổ biến nhất khiến Olfactory Marketing phản tác dụng - kèm theo gợi ý khắc phục để doanh nghiệp tránh rủi ro ngay từ đầu:

• Mùi quá nồng → khách khó chịu, đau đầu
• Mùi không đúng định vị thương hiệu → “lệch vibe”
• Không đồng nhất  → không tạo được ký ức
• Chọn mùi theo sở thích của chủ doanh nghiệp thay vì hành vi khách hàng
• Không test nhóm khách nhạy cảm mùi
• Không kiểm soát mùi nền (ẩm mốc, hóa chất, mùi vệ sinh)

1 - Mùi quá nồng → khách khó chịu, đau đầu

Đây là lỗi phổ biến nhất. Mùi hương dù thơm đến đâu, nếu nồng và dày sẽ tạo cảm giác bị “xâm lấn”, đặc biệt trong không gian kín như spa, showroom, phòng tư vấn hoặc cửa hàng nhỏ.

Hệ quả thường gặp:

• Khách cảm thấy ngột ngạt, đau đầu
• Giảm thời gian ở lại (dwell time)
• Đánh giá trải nghiệm “kém chuyên nghiệp”

Cách khắc phục:

• Ưu tiên nguyên tắc: mùi hương phải tinh tế, không áp đảo
• Test cường độ theo từng khung giờ (sáng – trưa – tối) và theo mùa (mưa – nắng)
• Điều chỉnh theo diện tích, độ thông thoáng và lượng khách

2 - Mùi không đúng định vị thương hiệu → “lệch vibe”

Một thương hiệu cao cấp nhưng chọn mùi ngọt gắt kiểu “kẹo”, hoặc thương hiệu trẻ trung nhưng dùng mùi quá già dặn… đều khiến trải nghiệm bị lệch.

Hệ quả thường gặp:

• Khách cảm giác “không đúng chất”
• Mùi không hỗ trợ định vị, thậm chí làm giảm giá trị cảm nhận
• Thương hiệu mất đi sự nhất quán trong trải nghiệm

Cách khắc phục:

• Xác định rõ brand personality trước khi chọn mùi
• Chọn mùi dựa trên cảm xúc cần tạo: sạch – sang – thư giãn – năng lượng – ấm áp…
• Ưu tiên mùi “hợp ngành” và “hợp tệp” hơn là mùi “đang trend”

3 - Không đồng nhất  → không tạo được ký ức

Mùi hương muốn trở thành “dấu hiệu nhận diện vô hình” thì phải xuất hiện ổn định và nhất quán. Nếu hôm có hôm không, hoặc mỗi lần một mùi khác, khách hàng sẽ không hình thành được sự ghi nhớ.

Hệ quả thường gặp:

• Không tạo được signature scent
• Không tăng brand recall
• Trải nghiệm thiếu chuyên nghiệp, thiếu tiêu chuẩn

Cách khắc phục:

• Chuẩn hóa mùi hương theo quy chuẩn vận hành: bật khi nào, mức nào, khu vực nào
• Duy trì một mùi chủ đạo, chỉ thay đổi theo mùa/chiến dịch khi có kế hoạch rõ
• Đảm bảo thiết bị khuếch tán hoạt động ổn định, được bảo trì định kỳ

4 - Chọn mùi theo sở thích của chủ doanh nghiệp thay vì hành vi khách hàng

Nhiều doanh nghiệp chọn mùi vì “chủ thích”, hoặc vì nhân sự thấy thơm, nhưng lại không phù hợp với tệp khách hàng mục tiêu. Đây là sai lầm khiến mùi hương trở thành yếu tố gây chia rẽ trải nghiệm.

Hệ quả thường gặp:

• Khách hàng không thấy dễ chịu như doanh nghiệp nghĩ
• Một nhóm khách thấy thơm, nhóm khác lại khó chịu → giảm tỷ lệ quay lại
• Mùi không hỗ trợ hành vi mua

Cách khắc phục:

• Chọn mùi dựa trên chân dung khách hàng: tuổi, giới tính, thói quen, ngành nghề, mức thu nhập
• Test A/B mùi hương với nhóm khách thật
• Thu thập phản hồi bằng câu hỏi đơn giản tại quầy hoặc qua form sau trải nghiệm

5 - Không test nhóm khách nhạy cảm mùi (dị ứng, phụ nữ mang thai…)

Một số khách hàng nhạy cảm với mùi: người dị ứng, hen suyễn, phụ nữ mang thai, người lớn tuổi… Nếu không kiểm tra trước, mùi hương có thể gây phản ứng tiêu cực dù bạn không cố ý.

Hệ quả thường gặp:

• Khách khó chịu, chóng mặt, kích ứng
• Rủi ro đánh giá xấu và phản hồi tiêu cực trên mạng xã hội
• Làm giảm mức độ tin tưởng về “sự tinh tế” của thương hiệu

Cách khắc phục:

• Tránh mùi quá gắt, quá ngọt hoặc quá nồng
• Luôn có chế độ giảm cường độ theo thời điểm đông khách
• Ưu tiên mùi “clean – fresh – nhẹ” trong các không gian dịch vụ

6 - Không kiểm soát mùi nền (ẩm mốc, hóa chất, mùi vệ sinh) → mùi thơm bị “phản tác dụng”

Mùi hương chỉ phát huy hiệu quả khi không gian sạch và mùi nền được xử lý trước. Nếu nền có mùi ẩm, mùi cống, mùi thuốc tẩy… thì việc thêm mùi thơm chỉ khiến tổng mùi trở nên khó chịu hơn.

Hệ quả thường gặp:

• Khách cảm thấy “giả”, “hóa chất”, “ngột”
• Không gian mất điểm nghiêm trọng dù sản phẩm/dịch vụ tốt
• Mùi thương hiệu bị biến dạng

Cách khắc phục:

• Xử lý mùi nền trước: vệ sinh, thông thoáng, khử ẩm, lọc không khí
• Kiểm soát mùi từ khu vực phụ trợ: WC, kho, bếp, phòng rác
• Thiết kế hệ thống mùi theo khu vực, tránh “trộn mùi” không kiểm soát

Olfactory Marketing không đơn thuần là “làm thơm không gian”, mà là một chiến lược trải nghiệm giúp doanh nghiệp kích hoạt cảm xúc, tạo ký ức thương hiệu và tác động trực tiếp đến hành vi mua hàng. Khi được thiết kế đúng theo tính cách thương hiệu, phù hợp với khách hàng mục tiêu và duy trì đồng nhất tại mọi điểm chạm, mùi hương độc quyền có thể trở thành “dấu hiệu nhận diện vô hình” giúp khách nhớ lâu, ở lại lâu hơn và quay lại thường xuyên hơn.