Trường doanh nhân HBR

Learning Today - Leading Tomorrow
Avatar
Bài đăng, 05/09/2019
By Thúy Hằng

Phần thưởng trong quản trị nhân sự giống như sự động viên, khích lệ, tạo động lực giúp nhân viên làm việc hiệu quả và năng suất lao động. Tuy vậy, không phải cứ khen thưởng hậu hĩnh là tốt. Trong một số trường hợp, điều này có tác dụng ngược lại nhân viên làm việc chống đối và chỉ thích hư vinh. Câu chuyện quản lý của vua thỏ và củ cà rốt dưới đây là một ví dụ điển hình.

Ở vách núi Nam Sơn có một bầy thỏ. Dưới sự quản lý tài tình của vua Thỏ mắt xanh, bầy thỏ có cuộc sống no đủ, vui vẻ, hạnh phúc. Nhưng thời gian gần đây, thức ăn thỏ kiếm được ngày càng ít. Nguyên nhân do đâu? Vua Thỏ phát hiện, hóa ra có một số con thỏ lười nhác.

Vua Thỏ phát hiện, sự lười nhác của một số con thỏ đã tạo ra ảnh hưởng xấu đến những con khác. Những con thỏ chăm chỉ cũng cho rằng, làm nhiều hay ít cũng đều như nhau, vậy cần gì phải làm chăm chỉ? Do vậy, chúng rủ nhau không làm việc. Trong tình trạng như vậy, vua Thỏ quyết định phải thay đổi: Ông tuyên bố ai làm việc chăm chỉ sẽ giành được phần thưởng cà rốt đặc biệt.

Một chú thỏ xám con đã giành được củ cà rốt khen thưởng đầu tiên của vua Thỏ. Sự kiện này đã gây xôn xao dư luận. Vua Thỏ không ngờ hiệu ứng lại mạnh như vậy, tuy đó là hiệu ứng không tốt. Có một số vị thỏ cao niên đến gặp vua Thỏ, chỉ ra vô số những mặt chưa được của thỏ xám con, đồng thời chất vấn vua Thỏ đã dựa vào tiêu chuẩn nào để thưởng cho thỏ xám con? Vua Thỏ trả lời: “Ta cho rằng, thỏ xám con đã làm việc rất chăm chỉ, nếu như các ngươi cũng như vậy, đương nhiên sẽ nhận được phần thưởng của ta”.

https://hbr.edu.vn/nhan-su/quan-tri-nhan-su-kieu-google-apple-hay-samsung-deu-co-chung-cong-thuc-thanh-cong.html

Bầy thỏ đã phát hiện ra bí mật giành được giải thưởng. Hầu như tất cả bầy thỏ đều cho rằng, chỉ cần trước mặt vua Thỏ thể hiện mình là người chăm chỉ, chắc chắn sẽ nhận được phần thưởng. Nhưng cũng có một số con thỏ thật thà vì không biết phải làm cách nào để lấy lòng vua Thỏ nên luôn bị thiệt thòi. Lâu dần, trong bầy thỏ thịnh hành tác phong làm việc lá mặt lá trái (trước mặt thì một kiểu, đằng sau thì một kiểu). Rất nhiều trong số chúng tìm đủ mọi cách để lấy lòng vua Thỏ, thậm chí không từ mọi thủ đoạn. Phẩm chất trung thực yêu lao động vốn có của bầy thỏ đã bị xói mòn.

Để thay đổi vấn nạn trên, dưới sự giúp sức của các bậc thỏ cao niên, vua Thỏ đã ban hành một bộ quy định khen thưởng. Bộ quy định nêu rõ, tất cả những thức ăn mà bầy thỏ đem về đều phải thông qua kiểm tra, sau đó sẽ tiến hành khen thưởng căn cứ theo số lượng hoàn thành. Trong một thời gian ngắn, năng suất lao động của bầy thỏ thay đổi hoàn toàn, lượng thức ăn dự trữ trong kho cũng nhiều lên.

Nhưng vua Thỏ cũng không đắc chí được lâu. Năng suất lao động của bầy thỏ sau một thời gian nhanh chóng đi xuống. Vua Thỏ thấy rất ngạc nhiên, ông đã tiến hành điều tra, thì ra nguồn thức ăn gần chỗ bầy thỏ sinh sống đã sớm bị khai thác kiệt quệ, nhưng không con thỏ nào chịu đi tìm nguồn thức ăn mới.

Có một con thỏ trắng tai dài chỉ trích thuyết số lượng của vua Thỏ, chính thuyết này đã làm nảy sinh ra tư tưởng chủ nghĩa công lợi về hành vi trong một thời gian ngắn, không có lợi cho việc bồi dưỡng động cơ hành vi thực sự phát triển trong dài hạn của bầy thỏ.

Vua Thỏ nhận thấy thỏ trắng tai dài nói cũng có lý nên ông bắt đầu suy nghĩ lại. Một hôm, thỏ xám con không hoàn thành nhiệm vụ của ngày hôm đó, anh bạn thân Đô Đô đã chủ động đưa nấm của mình cho thỏ xám. Sau khi biết chuyện, vua Thỏ rất tán thưởng phẩm chất giúp đỡ người khác. Hai ngày sau, vua Thỏ tình cờ gặp Đô Đô ở cửa nhà kho, cao hứng thưởng cho Đô Đô phần thưởng gấp đôi.

Đã có tiền lệ như vậy, trò lá mặt lá trái lại thịnh hành trở lại. Bầy thỏ đều tìm cách lấy lòng vua Thỏ để gây chuyện, khiến vua Thỏ ăn không ngon, ngủ không yên. Con thì thắc mắc: “Tại sao thần làm nhiều như vậy nhưng lại nhận được ít phần thưởng hơn Đô Đô, bệ hạ dựa vào cái gì lại làm như vậy?”. Con thì chất vấn: “Lần này thần kiếm được rất nhiều thức ăn, nhưng phần thưởng lại ít hơn lần trước, xin hỏi bệ hạ, công bằng ở đâu?”.

Lâu dần sự việc càng trở nên tồi tệ hơn, nếu không có phần thưởng nhiều, không ai chịu làm việc. Nhưng nếu không có ai làm việc, mọi người sẽ ăn bằng gì? Vua Thỏ cảm thấy bất lực. Ông tuyên bố, tất cả những ai đồng ý trở thành tình nguyện viên lập công cho bầy thỏ sẽ lập tức nhận được một giỏ cà rốt to. Lệnh vua vừa ban, bầy thỏ tranh nhau ghi tên lập công. Vua Thỏ mừng thầm, chiêu trọng thưởng quả nhiên phát huy tác dụng. Nhưng đâu ngờ, trong đám thỏ ghi tên lập công đó, không có con nào hoàn thành nhiệm vụ đúng hạn. Vua Thỏ giận run người, chạy đi tìm chúng để trách móc. Cả bọn đồng thanh phản bác lại: “Thưa bệ hạ, chuyện này không thể trách chúng thần được. Xin hỏi bệ hạ, cà rốt đã có trong tay rồi ai còn có tâm trạng đi làm việc nữa đây?”.

cau-chuyen-tho-va-cu-ca-rot-quan-tri-nhan-su-khong-phai-cu-thuong-hau-hinh-cho-nhan-vien-la-tot

=> Bài học quản trị nhân sự
 

Từ câu chuyện vua thỏ và củ cà rốt, ta có thể thấy được rằng việc quản lý không hề dễ dàng. Khen hay chê, thưởng hay phạt đều phải cân nhắc kỹ càng. Trong mô hình quản trị nhân sự cũng vậy, tùy từng năng lực của nhân viên mà đưa ra những mức thưởng xứng đáng.

Vạn vật đều có hai mặt, một mặt việc khen thưởng sẽ thúc đẩy nhân viên làm việc hiệu quả năng suất, mặt khác nó sẽ biến nhân viên thành kẻ “hám lợi”, tranh giành, đố kị với các thành viên khác, tạo thói quen bị động trong công việc – “có thưởng thì mới làm việc”.

Giống như với một người đang đói lả, cho anh ta bát cơm đầu tiên đồng nghĩa với việc cứu mạng anh ta; đến bát cơm thứ hai là thỏa mãn cơn đói, nhưng bát cơm thứ ba lại trở thành thuốc độc. Đợi đến khi ăn hết bát cơm thứ ba thì giá trị của bát cơm đầu tiên đối với anh ta đã hoàn toàn thay đổi, anh ta sẽ không thể nào hiểu được giá trị của “Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần”.

Cùng với ý nghĩa đó, củ cà rốt của vua Thỏ không những không mạng lại tác dụng khích lệ, mà ngược lại đã khiến bầy thỏ trở nên ngạo mạn và chỉ thích hư vinh.

Là người lãnh đạo, nếu không cân nhắc kỹ việc sử dụng củ cà rốt thì chẳng những không khích lệ nhân viên chăm chỉ làm việc, ngược lại sẽ chỉ toàn rắc rối. Điều đó đồng nghĩa với việc không đem lại cho nhân viên niềm vui, mà lại toàn là thuốc độc.

*Sưu tầm và biên soạn

  • Khoá học quản trị nhân sự
  • alok-mini-mba-2019
  • Sách Dave Ulrich
  • Chuỗi Quản trị Nhân sự Chuyên nghiệp 2020
  • Khóa học Online - Hệ thống Marketing và bán hàng chuyên nghiệp
  • Chiến lược Phát triển chuỗi dành cho doanh nghiệp vừa và nhỏ
  • Xây dựng Hệ thống Sales & Marketing Hiện đại
  • Xây dựng hệ thống và Mô hình Kinh doanh online K9
  • Thiết lập mô hình quản trị nhân sự dành riêng cho doanh nghiệp phát triển chuỗi
  • Thiết lập nguồn ứng viên & tổ chức kênh tuyển dụng 2
  • Thiết kế vận hành & tối ưu hệ thống marketing hiện đại
Bình luận bài viết
Bài viết cùng chuyên mục
Quản trị nhân sự kiểu Google, Apple hay Samsung đều có chung “công thức thành công”

Quản trị nhân sự kiểu Google, Apple hay Samsung đều có chung “công thức thành công”

Nhân sự/ 04.09.2019
“Bó cỏ của con lừa” và câu hỏi quản trị muôn thuở: Không tăng lương. Làm sao để nhân viên vẫn hăng say làm việc?

“Bó cỏ của con lừa” và câu hỏi quản trị muôn thuở: Không tăng lương. Làm sao để nhân viên vẫn hăng say làm việc?

Nhân sự/ 04.09.2019
Văn hóa học tập – Chìa khóa tạo nên thành công cho doanh nghiệp

Văn hóa học tập – Chìa khóa tạo nên thành công cho doanh nghiệp

Nhân sự/ 03.09.2019
Quản trị nhân sự: Muốn chiêu mộ được người tài như Gia Cát Lượng, hãy học hỏi chiêu tuyển dụng này của Lưu Bị

Quản trị nhân sự: Muốn chiêu mộ được người tài như Gia Cát Lượng, hãy học hỏi chiêu tuyển dụng này của Lưu Bị

Nhân sự/ 03.09.2019
Coi công sở là “triều đình” phân bổ nhân viên như thế nào là hợp lý?

Coi công sở là “triều đình” phân bổ nhân viên như thế nào là hợp lý?

Nhân sự/ 31.08.2019
Lãnh đạo & Quản trị Nhân tài - Dave Ulrich Chiến lược kinh doanh
Đăng ký nhận tư vấn khóa học của HBR
Hỗ trợ trực tuyến